Q&A: กิน PrEP ทุกวันอยู่แล้ว ยังต้องใช้ถุงยางไหม? และจะรู้ได้ยังไงว่า PrEP ล้มเหลว?
คำถามที่แพทย์ต้องการให้ทุกคนรู้คำตอบ: PrEP ป้องกันได้ทุกอย่างจริงไหม?
PrEP ป้องกัน HIV ได้ ≥99% — แต่นั่นคือทั้งหมดที่ป้องกันได้
สิ่งที่ PrEP ไม่ป้องกัน (ซึ่งสำคัญมากสำหรับกลุ่มเป้าหมายของเรา):
❌ Chlamydia — ติดได้เต็มๆ แม้กิน PrEP
❌ Gonorrhea — รวมถึง Drug-resistant strains ที่กำลังระบาด
❌ Syphilis — กำลังระบาดหนักทั่วโลกขณะนี้
❌ Herpes HSV-1, HSV-2
❌ HPV และมะเร็งปากมดลูก
❌ Hepatitis C (ยกเว้น HIV co-infection บางกรณี)
❌ Pregnancy
ข้อมูลจาก iPrEx OLE Study (2014):
กลุ่มที่กิน PrEP พบอัตรา STI อื่นๆ สูงกว่ากลุ่มควบคุมถึง 25% ซึ่งอาจเกิดจาก Risk compensation behavior (รู้สึกปลอดภัยขึ้นจึงใช้ถุงยางน้อยลง)
สัญญาณที่ PrEP อาจกำลังล้มเหลว (Breakthrough Infection):
สิ่งที่น่ากังวลที่สุดคือ Transmitted Drug Resistance (TDR) แม้พบน้อย (<1%) แต่มีรายงาน ว่าติด HIV ขณะกิน PrEP เนื่องจากเชื้อที่ได้รับมา Resistant ต่อ TDF/FTC อยู่แล้ว
สัญญาณที่ต้องพบแพทย์ทันที:
• อาการ Acute HIV Syndrome: ไข้ ต่อมน้ำเหลืองโต ผื่น ปวดคอ คล้ายไข้หวัดรุนแรง ภายใน 2-4 สัปดาห์หลังสัมผัสเชื้อ
• ตรวจ HIV กลับมาเป็น Reactive แม้ค่า P24 Ag อย่างเดียว Positive (ก่อน Antibody ขึ้น)
• ระดับยา TFV-DP ในเลือดต่ำกว่าเกณฑ์ (ตรวจได้ในบางห้องแล็บ)
คำแนะนำจากแพทย์:
การใช้ PrEP ร่วมกับถุงยางอนามัยยังคงเป็น Gold standard ของการป้องกันค่ะ ไม่ใช่เพราะ PrEP ไม่ดีพอ แต่เพราะ:
1. STI อื่นๆ ยังระบาดอยู่และรักษายากขึ้นเรื่อยๆ (Drug-resistant gonorrhea)
2. ถุงยางช่วยป้องกัน Pregnancy
3. Risk compensation เป็นเรื่องจริงทางจิตวิทยาที่ต้องระวัง
ถ้าใช้ทั้ง PrEP + ถุงยาง = ป้องกัน HIV ได้ใกล้เคียง 100% และป้องกัน STI อื่นๆ ได้ด้วย
#PrEP #HIV #ถุงยาง #DrugResistance #STI #รู้ก่อนดี
