Q&A: ตรวจ HIV ผล Reactive แต่แพทย์บอกรอยืนยัน — ทำไม? และ Confirmatory test คืออะไร?

"ตรวจ HIV ผล Reactive แต่หมอบอกให้รอยืนยันก่อน กลัวมากเลยค่ะ ต้องรอนานไหม?"

ทำไมถึงต้องมี Confirmatory test?
การตรวจ HIV ทุกชนิด มีโอกาสเกิด False Positive ได้เสมอ โดยเฉพาะ Screening test แม้ว่าจะเป็น 4th Generation ก็ตาม อัตรา False positive ของ 4th Gen ELISA อยู่ที่ประมาณ 0.1-0.5% ฟังดูน้อย แต่ถ้าตรวจประชากรที่มี Prevalence ต่ำ (เช่น ในชุมชนทั่วไปที่ HIV prevalence 0.1%) ค่า Positive Predictive Value (PPV) จะต่ำมาก คือ Reactive ส่วนใหญ่อาจเป็น False positive
นั่นคือเหตุผลที่ WHO และทุกประเทศกำหนดให้ต้องใช้ Algorithm 2-3 test ก่อนบอกผลสุดท้าย

HIV Testing Algorithm ที่ใช้ในไทย (2023):
Step 1 — Screening (4th Gen Ag/Ab ELISA):
• ถ้า Non-reactive → ผลลบ (ต้องพิจารณา Window period)
• ถ้า Reactive → ไปต่อ Step 2

Step 2 — Confirmatory (Western Blot หรือ HIV-1/2 Differentiation Immunoassay):
• Western Blot: ตรวจหา Antibody ต่อ Protein หลักของ HIV (gp41, gp120, gp160, p24, p31, p51, p55, p66)
• ต้องมี Band ครบตามเกณฑ์ WHO (อย่างน้อย 2 Env bands)
• ใช้เวลาผล: 1-3 วัน

Step 3 — ถ้า Western Blot Indeterminate → HIV RNA PCR (Viral Load):
• ตรวจหา HIV RNA โดยตรง
• ถ้า Detectable (ใดๆ ก็ตาม) → HIV Positive แน่นอน
• ถ้า Undetectable → ส่วนใหญ่ False positive ที่ Western blot แต่ต้องติดตาม

ค่า False Positive ของ Western Blot: <0.0004% — แทบจะเป็นไปไม่ได้ถ้า Positive แล้ว
สาเหตุที่ทำให้ Screening Reactive แต่ False Positive:
• Autoimmune diseases (Lupus, RA)
• ตั้งครรภ์ (Cross-reacting antibodies)
• เคยฉีดวัคซีน HIV ในงานวิจัย
• Hypergammaglobulinemia
• ติดเชื้อไวรัสอื่น (EBV, CMV)

สรุปจากแพทย์:
ถ้าตรวจ Screening Reactive อย่าเพิ่งตกใจ รอผล Confirmatory ก่อนค่ะ ผล Reactive จาก Screening ไม่ได้แปลว่าติด HIV แน่ๆ แพทย์ต้องการ Algorithm ครบเพื่อให้คุณได้รับข้อมูลที่ถูกต้องที่สุด
มีคำถามเรื่องผลตรวจ? ปรึกษาได้เลยค่ะ ไม่ตัดสิน