แชร์

ยาคุมฉุกเฉิน (Emergency Contraception): วิทยาศาสตร์ที่ควรรู้ให้ถูกต้อง?

อัพเดทล่าสุด: 16 มี.ค. 2026
80 ผู้เข้าชม

Slide 1: EC ≠ ยาทำแท้ง
Emergency Contraception ทำงานก่อน Fertilization (ปฏิสนธิ) ไม่ใช่หลัง ยับยั้งหรือชะลอการตกไข่ ถ้า Ovulation เกิดไปแล้วก่อนมีเพศสัมพันธ์ EC ไม่ได้ผล

Slide 2: กลไกของ Levonorgestrel EC (Plan B, Postinor)
LNG 1.5mg ยับยั้ง LH surge → ไม่มี Ovulation / ทำ Cervical mucus หนา → Sperm ผ่านยาก / ไม่มีหลักฐานว่าป้องกัน Implantation ใน WHO Systematic review 2012

Slide 3: Efficacy ตาม Time window
0-24 ชั่วโมง: 95% / 24-48 ชั่วโมง: 85% / 48-72 ชั่วโมง: 58% / 72-120 ชั่วโมง: ยังพอมีประสิทธิภาพแต่ลดมาก / >120 ชั่วโมง: ไม่แนะนำ

Slide 4: Weight และ Efficacy — ข้อมูลที่หลายคนไม่รู้
LNG EC มีประสิทธิภาพลดลงในผู้ที่น้ำหนัก >75 kg (OR 3.6 สำหรับ Pregnancy) UPA (Ulipristal acetate, EllaOne) มีประสิทธิภาพดีกว่า LNG ในกลุ่มนี้ และมี Efficacy คงที่ถึง 120 ชั่วโมง

Slide 5: Ulipristal Acetate (UPA) vs LNG
UPA (EllaOne 30mg): Selective Progesterone Receptor Modulator ยับยั้ง LH surge ได้แม้ LH เริ่มขึ้นแล้ว (Late follicular phase) → ใช้ได้ดีกว่า LNG ใน "กรณีที่ใกล้จะตกไข่" Efficacy: 98% ใน 0-24h, 85% ใน 97-120h

Slide 6: Copper IUD — EC ที่ดีที่สุด
ใส่ภายใน 5 วัน (120 ชั่วโมง) หลังเพศสัมพันธ์ ประสิทธิภาพ >99% (ดีที่สุดในบรรดา EC ทั้งหมด) กลไก: Copper ions toxic ต่อ Sperm + อาจป้องกัน Implantation เป็นทางเลือกที่ดีมากถ้าต้องการ Long-term contraception ต่อด้วย

Slide 7: Interaction ที่ต้องรู้
LNG EC + Rifampicin/Anticonvulsants → ประสิทธิภาพลดลงมาก (CYP3A4 inducers) → ใช้ Copper IUD แทน UPA + COC พร้อมกัน → ลดประสิทธิภาพทั้งคู่ (ไม่ควรทำ)

Slide 8: EC กับรอบเดือนถัดไป
ประจำเดือนอาจมาเร็ว ช้า หรือตรงเวลา ขึ้นกับว่าใช้ EC ช่วงไหนของรอบ ถ้าประจำเดือนไม่มาใน 3 สัปดาห์ → ตรวจ Pregnancy test ค่ะ EC ไม่ใช่ยาคุมประจำ → ฮอร์โมนสูงกว่า COC 10-40 เท่า


บทความที่เกี่ยวข้อง
โรค : แมวข่วน
แมวข่วนคือการติดเชื้อที่เชื่อว่าเกิดจากโดยแบคทีเรียที่ติดอยู่บนกรงเล็บของแมว การติดเชื้อแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง อยู่ใกล้รอยขีดข่วน ต่อมน้ำเหลืองนั้นเป็นเนื้อเยื่อที่เป็นส่วนหนึ่งของระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย ซึ่งต่อสู้กับการติดเชื้อ โรคแมวข่วนค่อนข้างพบได้น้อย กรณีส่วนใหญ่ดูเหมือนจะเกิดขึ้นในต้นฤดูใบไม้ร่วงและกลางฤดูหนาวเกิดมากขึ้นมักเป็นในเด็กและผู้ใหญ่ ประมาณ 80% ของกรณีที่เกิดขึ้นในคนที่อายุน้อยกว่า 21 ปี โดยส่วนใหญ่มีอายุระหว่าง 3 ถึง 12 ปี
โรค : ปากมดลูกหลวม
ปากมดลูกหลวม Cervical incompetence คือ การอ่อนตัวหรือเปิดผิดปกติของปากมดลูกในช่วงต้นของการตั้งครรภ์ ปากมดลูกคือช่องทางเข้ามดลูก ปากมดลูกหลวมมักจะนำไปสู่การขยายช่องปากมดลูกทั้งหมดในช่วงไตรมาสที่สอง เยื่อบุมดลูกที่ยึดทารกในครรภ์ไว้ (ถุงน้ำ) อาจแตกได้ และทารกอาจคลอดก่อนกำหนด มากถึง 2% ของทั้งหมดการตั้งครรภ์อาจได้รับผลกระทบ ภาวะนี้อาจทำให้เกิด 20% ถึง25% ของการสูญเสียการตั้งครรภ์ในไตรมาสที่สองทั้งหมด
ยาคุมกำเนิด 5 วิธี: เปรียบเทียบ Mechanism, Efficacy, ผลต่อฮอร์โมน และการเลือกที่เหมาะสม?
รวมทุกเรื่องที่ต้องรู้เกี่ยวกับยาคุมกำเนิด 5 วิธียอดนิยม ไม่ว่าจะเป็นยาคุมรายเดือน (combined pill), ยาฝังคุมกำเนิด (implant), ยาฉีดคุมกำเนิด (injection), ห่วงคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมน (hormonal IUD) และห่วงทองแดง (copper IUD) เจาะลึกกลไกการออกฤทธิ์ (mechanism) ว่ายาคุมแต่ละชนิดป้องกันการตั้งครรภ์ได้อย่างไร, เปรียบเทียบประสิทธิภาพ (efficacy) จากตัวเลขทางการแพทย์, ผลต่อระดับฮอร์โมนในร่างกายโดยเฉพาะ estrogen และ progesterone ที่ส่งผลต่อสุขภาพโดยรวม และข้อควรพิจารณาในการเลือกวิธีคุมกำเนิดที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล พร้อมคำแนะนำจากแพทย์เพื่อการตัดสินใจที่ถูกต้อง
icon-messenger
เว็บไซต์นี้มีการใช้งานคุกกี้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ของท่าน ท่านสามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) และ นโยบายคุกกี้