Thyroid กับผู้หญิง: Hypothyroidism, Hashimoto's และการเชื่อมต่อกับ STI, ฮอร์โมน และน้ำหนัก?
Thyroid disease พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย 5-10 เท่า และมักถูกวินิจฉัยช้าหรือถูกมองข้ามว่าเป็น "ความเครียด" หรือ "ลดน้ำหนักยาก"
Thyroid Hormone Physiology
T4 (Thyroxine) และ T3 (Triiodothyronine) ผลิตจาก Thyroid gland ควบคุมโดย Hypothalamic TRH → Pituitary TSH axis T4 เป็น Prohormone ที่ถูก Deiodinase enzymes แปลงเป็น Active T3 ใน Peripheral tissues โดยเฉพาะ Liver, Kidney, Muscle T3 จับกับ Thyroid Hormone Receptors (TRα, TRβ) ซึ่งเป็น Nuclear receptors → เปลี่ยน Gene expression → ควบคุม Basal metabolic rate, Thermogenesis, Cardiac function, Bone turnover, Neurodevelopment
Hypothyroidism: มากกว่าแค่ "ฮอร์โมนต่ำ"
Subclinical Hypothyroidism (SCH): TSH สูง (4.5-10 mIU/L) แต่ fT4 ปกติ พบใน 4-10% ของประชากรผู้หญิง อาการอาจไม่ชัดหรือไม่มีเลย แต่:
- Cardiovascular risk เพิ่มขึ้น (TSH >7 mIU/L)
- Lipid profile แย่ลง (LDL สูง, HDL ต่ำ)
- Cognitive impairment เล็กน้อย
- Fertility ลดลง และเพิ่มความเสี่ยง Miscarriage
- ถกเถียงว่า ควรรักษาเมื่อ TSH >4.5 หรือ >10 mIU/L
Overt Hypothyroidism: TSH สูง + fT4 ต่ำ อาการคลาสสิก: ล้า, น้ำหนักขึ้น, ท้องผูก, หนาวง่าย, ผมร่วง, ผิวแห้ง, Bradycardia, Myxedema
Hashimoto's Thyroiditis
Hashimoto's เป็น Autoimmune thyroiditis ที่พบบ่อยที่สุด (90% ของ Hypothyroidism ในประเทศพัฒนา) Lymphocytic infiltration ของ Thyroid → Progressive destruction Anti-TPO antibody (พบ >95%) และ Anti-thyroglobulin antibody
Hashimoto's ไม่ได้แค่ทำให้ฮอร์โมน Thyroid ต่ำ แต่ยังเชื่อมโยงกับ: PCOS (Coexistence 22-26%), Celiac disease (3-4x risk), Vitiligo, Rheumatoid arthritis และ Systemic Lupus Erythematosus (SLE)
Thyroid กับ STI และ HIV
สิ่งที่หลายคนไม่รู้: HIV infection เองสามารถทำให้เกิด Thyroid dysfunction: Hypothyroidism พบใน 14-17% ของ HIV+ ผู้ป่วย Sick euthyroid syndrome: fT3 ต่ำแต่ TSH ปกติในผู้ป่วยที่ป่วยหนัก ARV therapy บางตัว โดยเฉพาะ Stavudine (d4T) และ Zidovudine (AZT) อาจกระทบ Thyroid function
Thyroid กับ Pregnancy
Hypothyroidism ที่ไม่ได้รักษาในไตรมาสแรก → ผลต่อ Neurodevelopment ของทารก (ต้องการ Maternal T4 ก่อน Fetal thyroid เริ่มทำงาน ที่ Week 12) TSH ในการตั้งครรภ์: <2.5 mIU/L ใน First trimester เป็นค่าที่ Endocrine Society แนะนำ
การรักษา Hypothyroidism
Levothyroxine (LT4) เป็น Standard of care ขนาด 1.6 mcg/kg BW/day เริ่มต้น ปรับตาม TSH ทุก 6-8 สัปดาห์ กิน Fasting 30-60 นาทีก่อนอาหาร (Calcium, Iron, PPIs ลด Absorption) LT4 + LT3 Combination therapy: ยังเป็นที่ถกเถียง บาง Study แสดงว่า Quality of life ดีขึ้นในบางกลุ่ม แต่ยังไม่เป็น First-line
