ถูกงูเขียวหางไหม้กัดมา 1 ชม ปวด บวม บริเวณที่ถูกกัดจะพบความผิดปกติใด?

ผู้หญิงอายุ 30 ปี ถูกงูเขียวหางไหม้กัดมา 1 ชม ปวด บวม บริเวณที่ถูกกัด จะพบความผิดปกติใด?

A. Ptosis

B. Hyperkalemia

C. Cardiac arrest

D. Acute renal failure

E. Prolong venous clotting time

คำตอบที่ถูกต้องคือ E. Prolong venous clotting time
เหตุผลโดยละเอียด
งูเขียวหางไหม้ (หรือวงศ์งูเขียวหางไหม้ - Viperidae, เช่น งูแมวเซา, งูกะปะ) เป็น งูพิษที่มีฤทธิ์ต่อระบบเลือดและเนื้อเยื่อ (Hemotoxic & Cytotoxic)
พิษหลักประกอบด้วยเอนไซม์และสารต่างๆ ที่มีผลต่อระบบการแข็งตัวของเลือดและผนังหลอดเลือด เช่น metalloproteinases, phospholipases, thrombin-like enzymes, และสารต้านการแข็งตัวของเลือด (anticoagulants)
ผลทางคลินิกสำคัญในระยะแรก (1 ชั่วโมงหลังถูกกัด): คือ อาการเฉพาะที่รุนแรง (ปวด บวม ช้ำเลือด มีน้ำเหลืองซึม) ร่วมกับ ความผิดปกติของระบบการแข็งตัวของเลือด
กลไก: พิษของงูกลุ่มนี้มักทำให้เกิด การแข็งตัวของเลือดในหลอดเลือดแบบกระจาย (Disseminated Intravascular Coagulation - DIC) หรือทำให้เกิดการบริโภคปัจจัยการแข็งตัว (Consumption coagulopathy) ส่งผลให้ เลือดออกง่ายและหยุดยาก
Prolong venous clotting time (เวลาแข็งตัวของเลือดในหลอดเลือดดำยืดออก) เป็นการตรวจทางห้องปฏิบัติการที่ง่ายและบ่งบอกถึงความผิดปกติของระบบการแข็งตัวของเลือด ซึ่งเป็น ลักษณะเด่นและพบได้บ่อย จากการถูกงูพิษกลุ่มนี้กัด
อธิบายแต่ละตัวเลือก:
A. Ptosis (หนังตาตก)
ไม่ถูกต้อง: Ptosis เป็นอาการของ พิษต่อระบบประสาท (Neurotoxic) พบในงูพิษกลุ่ม Elapidae เช่น งูเห่า งูจงอาง งูสามเหลี่ยม งูทะเล พิษจะไปขัดขวางการส่งสัญญาณประสาทที่กล้ามเนื้อ มักพบเป็นอาการเริ่มต้นของอัมพาตจากพิษงู มักไม่เกิดจากงูเขียวหางไหม้ (Viperidae) ซึ่งพิษหลักคือ Hemotoxic/Cytotoxic
B. Hyperkalemia (โพแทสเซียมในเลือดสูง)
ไม่ถูกต้อง: Hyperkalemia อาจพบในผู้ป่วยที่ถูกงูกัดในระยะหลังหรือมีภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น เกิดจาก เนื้อเยื่อตายมาก (rhabdomyolysis) จากพิษ Cytotoxic รุนแรง หรือ ไตวายเฉียบพลัน (Acute renal failure) ซึ่งเป็นภาวะแทรกซ้อนที่อาจตามมา แต่ไม่ใช่ความผิดปกติที่พบได้บ่อยหรือเป็นลักษณะเฉพาะภายใน 1 ชั่วโมงแรก หลังถูกกัด
C. Cardiac arrest (หัวใจหยุดเต้น)
ไม่ถูกต้อง: เป็นภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงที่สุดและอาจเกิดขึ้นได้ แต่เป็นภาวะปลายทางจากช็อก การหายใจล้มเหลว หรือความผิดปกติของเกลือแร่รุนแรง มักไม่พบเป็นอาการแรกเริ่มภายใน 1 ชั่วโมง
D. Acute renal failure (ไตวายเฉียบพลัน)
ไม่ถูกต้อง: เป็นภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญและอาจเกิดขึ้นได้จากหลายกลไก เช่น เนื้อเยื่อตายจำนวนมาก (rhabdomyolysis), DIC, หรือผลโดยตรงของพิษต่อไต อย่างไรก็ตาม ไตวายเฉียบพลันมักใช้เวลาเป็นชั่วโมงหรือวันในการพัฒนา จึงไม่น่าจะพบเป็นความผิดปกติแรกเริ่มภายใน 1 ชั่วโมงหลังถูกกัด
E. Prolong venous clotting time (เวลาแข็งตัวของเลือดในหลอดเลือดดำยืดออก)
ถูกต้อง: เป็น ความผิดปกติที่พบได้เร็วและเป็นลักษณะเฉพาะ ของการถูกงูพิษกลุ่ม Viperidae (ซึ่งงูเขียวหางไหม้รวมอยู่ด้วย) พิษจะรบกวนระบบการแข็งตัวของเลือด ทำให้ปัจจัยการแข็งตัวลดลง เลือดออกง่าย หยุดยาก การตรวจเวลาแข็งตัวของเลือด (เช่น Whole blood clotting test - WBCT 20 min) เป็นการตรวจง่ายๆ ที่สามารถทำได้ที่จุดเกิดเหตุหรือในห้องฉุกเฉิน และมักให้ผลบวก (เลือดไม่แข็งตัวภายใน 20 นาที) ซึ่งบ่งชี้ถึงพิษรุนแรงและจำเป็นต้องได้รับเซรุ่มแก้พิษ
สรุป: ผู้ป่วยถูกงูเขียวหางไหม้กัดซึ่งมีพิษหลักต่อระบบเลือดและเนื้อเยื่อ อาการปวดบวมเฉพาะที่รุนแรงภายใน 1 ชั่วโมง บ่งชี้ถึงพิษที่มีฤทธิ์ Cytotoxic และ Hemotoxic ความผิดปกติที่เป็นลักษณะเด่นและพบได้เร็วคือ ความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด ซึ่งตรวจพบได้จากการที่ เวลาแข็งตัวของเลือดยืดออก (Prolonged clotting time)