ผู้ป่วยสายตายาวร่วมกับมี glaucoma ควรใช้ยาหยอดตาใด?

ผู้ป่วยสายตายาว ร่วมกับมี glaucoma ควรใช้ยาหยอดตาใด?

A. Timolol

B. Pilocarpine

C. Phenylephrine

D. Lanoprost

คำตอบที่ถูกต้องคือ D. Lanoprost
เหตุผลโดยละเอียด
เราต้องวิเคราะห์ข้อจำกัดของผู้ป่วย 2 ภาวะที่สำคัญก่อนเลือกยา:
สายตายาว (Hyperopia/Farsightedness): ผู้ป่วยสายตายาวตามวัย (Presbyopia) หรือสายตายาวแต่กำเนิด มีปัญหาในการมองใกล้ ต้องใช้แรงเพ่ง (accommodation) สูง
ต้อหิน (Glaucoma): โรคที่ความดันลูกตาสูงทำให้ขั้วประสาทตาถูกทำลาย ต้องใช้ยาลดความดันลูกตา
เราต้องเลือกยาที่ ลดความดันลูกตาได้ดี (รักษาต้อหิน) และ ไม่ทำให้อาการสายตายาวแย่ลง (ไม่เพิ่มปัญหาในการเพ่งมองใกล้)
การวิเคราะห์แต่ละตัวเลือก:
A. Timolol
เป็นยาลดความดันลูกตากลุ่ม Beta-blocker ลดการสร้างน้ำหล่อเลี้ยงลูกตา (aqueous humor production)
ข้อดี: ลดความดันลูกตาได้ดี
ข้อเสียต่อสายตายาว: โดยตรงแล้วไม่มีผลต่อการเพ่ง (accommodation)
สรุป: ใช้รักษาต้อหินได้ แต่ ไม่ใช่คำตอบที่ดีที่สุด เมื่อเทียบกับตัวเลือกอื่นที่ทั้งลดความดันและไม่รบกวนการเพ่ง
B. Pilocarpine
เป็นยาลดความดันลูกตากลุ่ม Cholinergic agonist (miotic) ทำให้รูม่านตาหดและเพิ่มการไหลออกของน้ำหล่อเลี้ยงลูกตา
ข้อดี: ลดความดันลูกตาได้
ข้อเสียต่อสายตายาว: ทำให้การเพ่ง (accommodation) เกิดยากขึ้น (paralysis of accommodation) และอาจทำให้ปวดศีรษะจากตาเพ่งมากเกินไป ยิ่งในผู้ป่วยสายตายาวที่ต้องเพ่งอยู่แล้ว จะยิ่งทำให้มองใกล้ลำบากมากขึ้น เป็นข้อห้ามใช้ (contraindicated) ทางอ้อมในผู้ป่วยสายตายาวหรือ presbyopia เพราะลดความสามารถในการมองใกล้
C. Phenylephrine
เป็นยาขยายรูม่านตากลุ่ม Alpha-adrenergic agonist (mydriatic)
ผลต่อต้อหิน: ทำให้ความดันลูกตาสูงขึ้นได้ โดยเฉพาะในต้อหินมุมปิด (angle-closure glaucoma) และอาจไม่เหมาะกับต้อหินบางชนิด
ผลต่อสายตายาว: ไม่มีผลต่อการเพ่งโดยตรง แต่การขยายรูม่านตาอาจทำให้เกิดแสงสะท้อนรบกวน
สรุป: เป็นตัวเลือกที่แย่ที่สุด เพราะอาจทำให้ต้อหินแย่ลง
D. Lanoprost (ควรเป็น Latanoprost)
เป็นยาลดความดันลูกตากลุ่ม Prostaglandin analog เพิ่มการไหลออกของน้ำหล่อเลี้ยงลูกตา (uveoscleral outflow)
ข้อดี:
ลดความดันลูกตาได้ดีมาก เป็นยาหลักเส้นแรกรักษาต้อหิน
ไม่มีผลต่อขนาดรูม่านตา (ไม่ทำให้หดหรือขยาย)
ไม่มีผลต่อการเพ่ง (accommodation)
สรุป: เป็นยาที่ รักษาต้อหินได้ดีที่สุด และไม่รบกวนการมองเห็นหรือการเพ่งของผู้ป่วยสายตายาว ดังนั้นจึงเป็นตัวเลือกที่เหมาะสมที่สุด
สรุป: เมื่อต้องเลือกระหว่างยารักษาต้อหินสำหรับผู้ป่วยที่มีภาวะสายตายาวร่วมด้วย หลักสำคัญคือต้อง หลีกเลี่ยงยาที่รบกวนการเพ่ง (accommodation) ซึ่ง Pilocarpine (ข้อ B) มีผลด้านลบนี้ชัดเจน
Latanoprost (ข้อ D) เป็นยาที่ลดความดันลูกตาได้ดี และไม่รบกวนการมองเห็นหรือการเพ่ง จึงเป็นตัวเลือกที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพสูงสุดสำหรับผู้ป่วยกลุ่มนี้