มีเลือดออกกะปริดกะปรอยจากอวัยวะช่องคลอด ฉีดยาคุมกำเนิดทุกๆ 3 เดือน ถามว่าอาการดังกล่าวคืออะไร?

หญิงคนหนึ่งมาหาหมอด้วยอาการมีเลือดออกกะปริดกะปรอยจากอวัยวะช่องคลอด ซักประวัติพบว่า หญิงคนนี้ฉีดยา คุมกำเนิดทุกๆ 3 เดือน ถามว่าอาการดังกล่าวคืออะไร?

A. Progesterone withdrawal bleeding

B. Estrogen withdrawal bleeding

C. Progesterone active bleeding

D. Estrogen active bleeding

E. Progesterone breakthrough bleedinging

คำตอบ: E. Progesterone breakthrough bleeding
เหตุผล:
ผู้ป่วยฉีดยาคุมกำเนิดทุก 3 เดือน โดยปกติยาคุมกำเนิดชนิดฉีดที่นิยมใช้คือ Depot medroxyprogesterone acetate (DMPA) ซึ่งเป็น ฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน (progestin)
การฉีด progestin อย่างต่อเนื่องจะกดการสร้าง estrogen และทำให้เยื่อบุมดลูกบาง (endometrial atrophy) และอาจมี เลือดออกกะปริดกะปรอยผิดปกติ (irregular bleeding หรือ breakthrough bleeding) เนื่องจากเยื่อบุมดลูกบางและหลอดเลือดเปราะบาง
เลือดออกลักษณะนี้เรียกว่า Progesterone breakthrough bleeding หมายถึงเลือดออกที่เกิดขึ้นระหว่างช่วงที่มีฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนในร่างกายอยู่ (ไม่ใช่การหยุดยา)
ตัวเลือกอื่นไม่ตรง:
A. Progesterone withdrawal bleeding  เกิดเมื่อหยุดให้ฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน แต่ยาฉีดนี้ให้ต่อเนื่อง จึงไม่มีการ withdrawal
B. Estrogen withdrawal bleeding  ไม่เกี่ยวข้อง เพราะยาไม่มี estrogen
C. Progesterone active bleeding  ไม่ใช่ศัพท์มาตรฐานที่ใช้
D. Estrogen active bleeding  ไม่เกี่ยวข้อง
สรุป:
เลือดออกกะปริดกะปรอยในผู้ป่วยที่ฉีดยาคุมกำเนิดโปรเจสเตอโรน คือ Progesterone breakthrough bleeding ซึ่งเป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อย