มีอาการอ่อนแรงแขนขวา พบ atrophy ของกล้ามเนื้อมือ, Hyporeflexia ของแขน ร่วมกับ spasticity และ Hyperreflexia มีพยาธิสภาพที่ต่ำแหน่งใด?

ชายอายุ 35 ปี มีอาการอ่อนแรงแขนขวา ตรวจร่างกาย พบ atrophy ของกล้ามเนื้อมือ, Hyporeflexia ของแขน ร่วมกับ spasticity และ Hyperreflexia ของแขนขวา จากลักษณะทางคลินิกดังกล่าว น่าจะมีพยาธิสภาพที่ต่ำแหน่งใด?

A. Pons

B. Midbrain

C. Ventral root

D. Spinal cord

E. Cerebral cortex

คำตอบ: D. Spinal cord
เหตุผลและวิเคราะห์อาการ:
สรุปอาการสำคัญ:
ผู้ป่วยอายุ 35 ปี
อาการนำ: อ่อนแรงแขนขวา
ตรวจร่างกายพบ:
Atrophy ของกล้ามเนื้อมือ (มือขวา)
Hyporeflexia ของแขน (ขวา)
Spasticity และ Hyperreflexia ของขา (ขวา)
สรุป: พบอาการของ การบาดเจ็บที่เซลล์ประสาทสั่งการส่วนล่าง (Lower Motor Neuron - LMN) ร่วมกับ การบาดเจ็บที่เซลล์ประสาทสั่งการส่วนบน (Upper Motor Neuron - UMN) ในข้างเดียวกัน (ขวา) แต่เป็นระดับที่ต่างกัน (แขนเป็น LMN, ขาเป็น UMN)
การวิเคราะห์พยาธิสภาพ:
Atrophy และ Hyporeflexia ที่แขนขวา: เป็นสัญญาณชัดเจนของ LMN lesion ที่ระดับแขน (C5-T1) อาจเกิดจากความเสียหายที่ Anterior horn cell ของไขสันหลัง (Spinal cord) ในบริเวณนั้น
Spasticity และ Hyperreflexia ที่ขาขวา: เป็นสัญญาณชัดเจนของ UMN lesion ที่ส่งผลต่อขา เนื่องจากไขสันหลังส่วนอก/เอวยังปกติ แต่ได้รับคำสั่งผิดปกติจากส่วนบนที่เสียหาย
ลักษณะที่พบ LMN signs ที่แขน และ UMN signs ที่ขา ในข้างเดียวกัน และเป็นระดับที่ต่างกัน ชี้ไปที่พยาธิสภาพใน ไขสันหลัง (Spinal cord) ที่ระดับ cervical region (คอ)
พยาธิสภาพที่น่าจะเป็น:
Brown-Séquard syndrome (แบบไม่สมบูรณ์หรือบางส่วน)
โดยเฉพาะเมื่อมีความเสียหายที่ ข้างเดียวของไขสันหลังระดับคอ (เช่น C5-C8)
การบาดเจ็บที่ Anterior horn cell ด้านขวา ทำให้แขนขวาแสดงอาการ LMN (atrophy, hyporeflexia)
การบาดเจ็บที่ Lateral corticospinal tract ด้านขวา ทำให้ขาขวาแสดงอาการ UMN (spasticity, hyperreflexia) เพราะใยประสาทนี้ไขว้ทอดลงมาควบคุมแขนขาทางตรงข้ามอยู่แล้ว
โรคหรือภาวะที่เป็นไปได้:
Intramedullary spinal cord lesion เช่น Syringomyelia (central cord syndrome) โดยเฉพาะถ้าเริ่มจากกลางไขสันหลังและขยายไปด้านข้าง
Spinal cord tumor
Traumatic injury
Multiple sclerosis (ถ้ามีหลายตำแหน่ง)
ทำไมข้ออื่นไม่ถูก:
A. Pons: อาการบาดเจ็บที่ Pons มักเกิด UMN signs ทั้งแขนและขา (เพราะ corticospinal tract ผ่านลงมาแล้ว) อาจมีอาการของ cranial nerve ผิดปกติร่วม แต่ไม่ทำให้เกิด LMN signs ที่แขนแบบเฉพาะที่
B. Midbrain: เช่นเดียวกับ pons มักทำให้เกิด UMN signs ทั้งแขนขา และมักมีอาการผิดปกติของ CN III, IV และตา
C. Ventral root: การบาดเจ็บที่ ventral root จะทำให้เกิด LMN signs เฉพาะที่ (เช่น atrophy, hyporeflexia) ของกล้ามเนื้อที่เลี้ยง แต่จะไม่เกิด UMN signs ที่ขาร่วมด้วย
E. Cerebral cortex: การบาดเจ็บที่ motor cortex มักทำให้เกิด UMN signs ทั้งแขนและขา ข้างเดียวกัน (contralateral hemiplegia) แต่จะไม่ทำให้เกิด LMN signs (atrophy, hyporeflexia) เว้นแต่เป็นภาวะเรื้อรังมากๆ จึงเกิด disuse atrophy แต่ hyporeflexia จะไม่พบใน acute UMN lesion
สรุป:
กลุ่มอาการที่พบ LMN signs ที่แขน ร่วมกับ UMN signs ที่ขาในข้างเดียวกัน ชี้ไปที่พยาธิสภาพภายในไขสันหลังระดับคอ (Cervical spinal cord) ซึ่งเป็นตำแหน่งเดียวที่สามารถทำให้เกิดการบาดเจ็บของ anterior horn cells (ทำให้เกิด LMN signs ในแขน) และการบาดเจ็บของ lateral corticospinal tract (ทำให้เกิด UMN signs ในขา) ได้พร้อมกัน ดังนั้นคำตอบที่ถูกต้องคือ D. Spinal cord