หญิงสูงอายุเคี้ยวเจ็บ เจ็บขากรรไกรล่าง เจ็บมุมปาก?

หญิงสูงอายุเคี้ยวเจ็บ เจ็บขากรรไกรล่าง เจ็บมุมปาก?

A. Migraine

B. Bell palsy

C. Trigeminal neuralgia

D. Herpes

คำตอบที่ถูกต้องคือ C. Trigeminal neuralgia
เหตุผลโดยละเอียด
อาการของผู้ป่วยหญิงสูงอายุที่อธิบายมาคือ:
เคี้ยวเจ็บ (Pain on chewing)
เจ็บขากรรไกรล่าง (Pain in the lower jaw)
เจ็บมุมปาก (Pain at the corner of the mouth)
อาการเหล่านี้เกิดขึ้นในบริเวณที่อยู่ในเขตการรับความรู้สึกของ เส้นประสาทไทรเจมินัล (Trigeminal Nerve) ซึ่งเป็นเส้นประสาทสมองคู่ที่ 5 (Cranial Nerve V) โดยเฉพาะสาขาที่ 3 (Mandibular branch - V3) ที่เลี้ยงบริเวณขากรรไกรล่าง ฟันล่าง กระพุ้งแก้ม และมุมปาก
Trigeminal neuralgia (โรคปวดเส้นประสาทไทรเจมินัล) มีลักษณะสำคัญคือ
อาการปวดแบบฉับพลัน (Paroxysmal pain) รุนแรงเหมือนมีไฟฟ้าช็อตหรือถูกแทง
บริเวณที่ปวด อยู่ตามแนวของเส้นประสาทไทรเจมินัล (มักเป็นสาขาที่ 2 และ 3)
ตัวกระตุ้น (Trigger factors) เช่น การเคี้ยว การพูด การแปรงฟัน การสัมผัสใบหน้า ลมพัด แม้แต่การยิ้ม
ผู้ป่วยมักเป็นผู้สูงอายุ
อาการ "เคี้ยวเจ็บ" เป็น ตัวกระตุ้น (trigger) ที่พบได้บ่อยของโรคนี้ ส่วนอาการเจ็บขากรรไกรล่างและมุมปากเป็นตำแหน่งของอาการปวด ซึ่งสัมพันธ์กับสาขา V3 ของเส้นประสาทไทรเจมินัล
อธิบายแต่ละตัวเลือก:
A. Migraine (ไมเกรน)
ไม่ถูกต้อง: ไมเกรนมักปวดศีรษะข้างเดียวแบบตุบๆ คลื่นไส้ อาจไวต่อแสงและเสียง ไม่จำเพาะ ต่ออาการปวดที่ตำแหน่งขากรรไกรล่างหรือมุมปาก และมักไม่ถูกกระตุ้นด้วยการเคี้ยว
B. Bell palsy (อัมพาตเบลล์)
ไม่ถูกต้อง: เป็นความผิดปกติของ เส้นประสาทเฟเชียล (CN VII) ทำให้กล้ามเนื้อใบหน้าซีกหนึ่งอ่อนแรงหรือเป็นอัมพาต (ปากเบี้ยว หลับตาไม่สนิท) อาการหลักคืออ่อนแรง ไม่ใช่ปวด และไม่สัมพันธ์กับการเคี้ยว
C. Trigeminal neuralgia (โรคปวดเส้นประสาทไทรเจมินัล)
ถูกต้อง: ตรงกับอาการทั้งหมด อาการปวดบริเวณขากรรไกรและมุมปาก (V3 distribution) และการเคี้ยวซึ่งเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดอาการ เป็นลักษณะเฉพาะของโรคนี้
D. Herpes (เริม)
ไม่ถูกต้อง: อาจหมายถึง Herpes Zoster (งูสวัด) ของเส้นประสาทไทรเจมินัล ซึ่งอาจทำให้ปวดรุนแรงและมีผื่นตุ่มน้ำตามแนวเส้นประสาทได้ แต่ผู้ป่วยมักมีผื่นให้เห็นชัดเจน และอาการปวดมักเป็นแบบคงที่ (burning pain) ร่วมกับความรู้สึกผิดปกติ ไม่ใช่ ปวดแบบฉับพลันที่ถูกกระตุ้นด้วยการเคี้ยวแบบเฉพาะเจาะจง
สรุป: จากอาการปวดที่ตำแหน่งจำเพาะ (ขากรรไกรล่าง มุมปาก) และมีปัจจัยกระตุ้นชัดเจน (การเคี้ยว) ในผู้สูงอายุ ทำให้วินิจฉัยเป็น Trigeminal neuralgia ซึ่งเป็นความผิดปกติของเส้นประสาทไทรเจมินัล