ชายเข้ารับการผ่าตัดช่องท้องหลัง neuromuscular blocker พบ fasciculation ยาที่ได้คือยาอะไร?
ชายอายุ 50 ปีเข้ารับการผ่าตัดช่องท้อง หลังจากได้ neuromuscular blocker พบ fasciculation ยาที่ได้รับ คือยาอะไร?
A. Dantrulene
B. Apracurium
C. Rocuronium
D. Methacholine
E. Succinylcholine
คำตอบที่ถูกต้องคือ E. Succinylcholine
เหตุผลโดยละเอียด
Fasciculation (อาการกล้ามเนื้อกระตุกรัวหรือสั่นเป็นพักๆ ก่อนจะเกิดอัมพาต) เป็น ผลข้างเคียงที่คาดหมายและพบได้บ่อย ของการให้ยาช่วยคลายกล้ามเนื้อ (neuromuscular blocker) ชนิด Depolarizing neuromuscular blocker ตัวเดียวที่ยังใช้อยู่ในทางคลินิก คือ Succinylcholine (Suxamethonium)
กลไกการเกิด Fasciculation: Succinylcholine ไปจับกับตัวรับ Nicotinic ที่ neuromuscular junction และกระตุ้นให้เกิดการหดตัวของกล้ามเนื้อ (depolarization) ก่อนที่จะทำให้เกิดอัมพาต (phase I block) โดยการกระตุ้นเริ่มต้นนี้เองที่แสดงออกมาเป็นอาการ fasciculation ซึ่งมักเกิดขึ้นตามมาด้วยอาการปวดกล้ามเนื้อหลังการผ่าตัด (postoperative myalgia)
อธิบายแต่ละตัวเลือก:
A. Dantrolene
ไม่ถูกต้อง: ไม่ใช่ neuromuscular blocker แต่เป็นยารักษา ภาวะ malignant hyperthermia และภาวะหดเกร็งจากไขสันหลังบาดเจ็บ โดยออกฤทธิ์ที่ระดับ sarcoplasmic reticulum ในกล้ามเนื้อ
B. Atracurium
ไม่ถูกต้อง: เป็น Non-depolarizing neuromuscular blocker ซึ่งออกฤทธิ์โดยการแข่งกับ acetylcholine ที่ตัวรับ ทำให้กล้ามเนื้อผ่อนคลายโดยไม่กระตุ้นก่อน จึง ไม่ทำให้เกิด fasciculation
C. Rocuronium
ไม่ถูกต้อง: เป็น Non-depolarizing neuromuscular blocker (เช่นเดียวกับ atracurium) ที่ออกฤทธิ์เร็วและใช้กันทั่วไป ไม่ทำให้เกิด fasciculation
D. Methacholine
ไม่ถูกต้อง: เป็นสาร parasympathomimetic (cholinergic agonist) ใช้ในการทดสอบสมรรถภาพปอดเพื่อดูภาวะไวเกินของหลอดลม (bronchial hyperreactivity) ในโรคหืด ไม่ใช่ neuromuscular blocker และไม่เกี่ยวข้องกับการผ่าตัดหรือ fasciculation ในบริบทนี้
E. Succinylcholine
ถูกต้อง: เป็น Depolarizing neuromuscular blocker ชนิดเดียวที่ใช้ในคลินิก มีลักษณะเฉพาะคือ ทำให้เกิด fasciculation ก่อนอัมพาต ตามกลไก depolarization phase I block ตรงกับอาการที่พบในโจทย์
สรุป: การพบ fasciculation หลังได้รับ neuromuscular blocker เป็นลักษณะเฉพาะของ Succinylcholine ซึ่งเป็น Depolarizing neuromuscular blocker ตัวเดียวที่ยังใช้ในปัจจุบัน
