หญิงกิน oral contraceptive ผลข้างเคียงจาก estrogen คือข้อใด..?

หญิงอายุ 30 ปี กิน oral contraceptive ผลข้างเคียงจาก estrogen คือข้อใด?

A. Hypertension

B. Weight gain

C. Hypomenorrhea

D. Increase appetite

E. DM 

คำตอบที่ถูกต้องคือ A. Hypertension (ความดันโลหิตสูง)
เหตุผลโดยละเอียด
Oral contraceptives (ยาคุมกำเนิดชนิดรับประทาน) ส่วนใหญ่ประกอบด้วยฮอร์โมน เอสโตรเจน (มักเป็น Ethinyl Estradiol) และ โปรเจสติน
ผลข้างเคียงของ เอสโตรเจน ที่มีความจำเพาะและเป็นที่ยอมรับทางการแพทย์มากที่สุด คือ การเพิ่มความดันโลหิต (Hypertension)
กลไก: เอสโตรเจนในยาคุมกำเนิดกระตุ้นการสร้าง เรนินซับสเตรต (Renin Substrate) ในตับ ซึ่งนำไปสู่การเพิ่มขึ้นของ Angiotensin II ส่งผลให้เกิด การหดตัวของหลอดเลือดและคั่งของน้ำและโซเดียม ทำให้ความดันโลหิตสูงขึ้น
ความเสี่ยงนี้พบได้แม้ในผู้หญิงที่ไม่มีประวัติความดันสูง และอาจปรากฏภายในไม่กี่เดือนหลังเริ่มใช้ยา
อธิบายแต่ละตัวเลือก:
A. Hypertension
ถูกต้อง: เป็น ผลข้างเคียงโดยตรงและสำคัญ ของเอสโตรเจนในยาคุมกำเนิด เกิดจากกลไก renin-angiotensin-aldosterone system (RAAS)
B. Weight gain (น้ำหนักเพิ่ม)
ไม่ถูกต้อง: น้ำหนักเพิ่มเป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อยของยาคุมกำเนิด แต่สาเหตุมักมาจาก โปรเจสติน (ที่กระตุ้นความอยากอาหาร) และการคั่งของน้ำจากเอสโตรเจน ไม่ใช่ผลที่จำเพาะจากเอสโตรเจนเพียงอย่างเดียว
C. Hypomenorrhea (ประจำเดือนน้อย)
ไม่ถูกต้อง: การมีเลือดออกน้อยกว่าปกติเป็นผลมาจากการที่เยื่อบุโพรงมดลูกบางลง เกิดจาก ผลร่วมของเอสโตรเจนและโปรเจสติน แต่ไม่ใช่ผลข้างเคียงหลักที่จำเพาะจากเอสโตรเจน
D. Increase appetite (ความอยากอาหารเพิ่มขึ้น)
ไม่ถูกต้อง: การเพิ่มขึ้นของความอยากอาหารเป็นผลมาจาก โปรเจสติน โดยตรง เช่น medroxyprogesterone acetate ไม่ใช่จากเอสโตรเจน
E. DM (เบาหวาน)
ไม่ถูกต้อง: เอสโตรเจนในยาคุมกำเนิดอาจมีผลทำให้ดื้ออินซูลินบ้างเล็กน้อย แต่ ไม่ใช่ สาเหตุหลักของโรคเบาหวาน และไม่ถือเป็นผลข้างเคียงหลักที่จำเพาะ
สรุป: ผลข้างเคียงที่สำคัญและเป็นที่รู้จักของ เอสโตรเจน ในยาคุมกำเนิดคือ การเพิ่มความดันโลหิต (Hypertension) เนื่องจากมีผลโดยตรงต่อระบบเรนิน-แองจิโอเทนซิน