2.อดอาหารเพื่อตรวจสุขภาพ.. รักษาระดับน้ำตาลในเลือด?

ผู้ป่วยหญิงอายุ 50 ปี อดอาหารตั้งแต่เที่ยงคืน เพื่อตรวจสารบางอย่างในตอนเช้า อะไรเป็นตัวรักษาระดับ น้ำตาลในเลือด ในภาวะนี้?

A. Lipolysis

B. Glycogenolysis

C. Glycolysis

D. Ketolysis

E. Proteolysis

คำตอบที่ถูกต้องคือ B. Glycogenolysis
เหตุผลโดยละเอียด
ภาวะที่ผู้ป่วยอดอาหารตั้งแต่เที่ยงคืน (ระยะเวลาประมาณ 8-12 ชั่วโมง) จนถึงเช้า เรียกว่า ระยะหลังดูดซึม (Postabsorptive State หรือ Fasting State)
ในช่วงนี้ กลูโคสจากมื้ออาหารถูกใช้หมดไปแล้ว ร่างกายต้องรักษาระดับน้ำตาลในเลือด (Blood Glucose) ให้คงที่ เพื่อเป็นพลังงานให้สมองและเม็ดเลือดแดง (ซึ่งใช้กลูโคสเป็นพลังงานหลักเท่านั้น)
กระบวนการหลักในการรักษาระดับน้ำตาลในเลือดในช่วงอดอาหารระยะแรก (12-18 ชั่วโมงแรก) คือ การสลายไกลโคเจนในตับ (Hepatic Glycogenolysis)
Glycogenolysis คือ กระบวนการสลายไกลโคเจน (ซึ่งเป็นรูปเก็บสะสมของกลูโคส) ที่ตับให้เป็นกลูโคส-1-ฟอสเฟต แล้วเปลี่ยนเป็นกลูโคส-6-ฟอสเฟต และถูกเอนไซม์ Glucose-6-phosphatase เปลี่ยนเป็น กลูโคสอิสระ ปล่อยเข้าสู่กระแสเลือด
กลไกนี้ถูกควบคุมโดยฮอร์โมน กลูคากอน (Glucagon) ซึ่งเพิ่มขึ้นในภาวะอดอาหาร เพื่อกระตุ้น Glycogenolysis และยับยั้ง Glycogenesis
อธิบายแต่ละตัวเลือก:
A. Lipolysis (การสลายไขมัน)
ไม่ถูกต้อง: Lipolysis เกิดจากฮอร์โมนที่กระตุ้น (เช่น กลูคากอน, อะดรีนาลีน) สลายไตรกลีเซอไรด์ในเนื้อเยื่อไขมันเป็นกรดไขมันอิสระและกลีเซอรอล กลีเซอรอล สามารถถูกตับนำไปสร้างกลูโคสได้บ้าง (Gluconeogenesis) แต่เป็น กลไกเสริม ไม่ใช่กระบวนการหลักในการรักษาระดับน้ำตาลในเลือด ภายในระยะเวลา 8-12 ชั่วโมง นี้
B. Glycogenolysis (การสลายไกลโคเจน)
ถูกต้อง: เป็น กระบวนการหลักและเร็วที่สุด ที่ร่างกายใช้เพื่อรักษาระดับน้ำตาลในเลือดในช่วงอดอาหารระยะแรก (ในช่วง 12-18 ชั่วโมงแรกหลังอาหาร) โดยการปล่อยกลูโคสจากคลังสำรอง (ไกลโคเจน) ในตับ
C. Glycolysis (การสลายกลูโคส)
ไม่ถูกต้อง: Glycolysis คือกระบวนการสลายกลูโคสในระดับเซลล์เพื่อสร้างพลังงาน (ATP) มันลดระดับน้ำตาลในเลือด ไม่ใช่รักษาระดับ
D. Ketolysis (การสลายคีโตนบอดี้)
ไม่ถูกต้อง: Ketolysis คือกระบวนการใช้คีโตนบอดี้เป็นพลังงานในเนื้อเยื่อต่างๆ (เช่น สมอง, หัวใจ) ในภาวะอดอาหารระยะยาว ไม่ใช่ กระบวนการรักษาระดับน้ำตาลในเลือด และยังไม่เริ่มมีบทบาทสำคัญในช่วงอดอาหารเพียง 8-12 ชั่วโมง
E. Proteolysis (การสลายโปรตีน)
ไม่ถูกต้อง: Proteolysis สลายโปรตีนจากกล้ามเนื้อให้เป็นกรดอะมิโน เพื่อใช้ในกระบวนการสร้างกลูโคสใหม่ (Gluconeogenesis) แต่เป็นกระบวนการที่ เกิดช้ากว่า (หลังจาก Glycogenolysis) และมีบทบาทมากขึ้นในภาวะอดอาหารที่ยาวนานกว่า (มากกว่า 18-24 ชั่วโมง) เพื่อสงวนไกลโคเจนและลดการสลายโปรตีน
สรุป: ในภาวะอดอาหารระยะสั้น (ประมาณ 8-12 ชั่วโมง) กระบวนการหลักที่รักษาระดับน้ำตาลในเลือดคือ Glycogenolysis (การสลายไกลโคเจนที่ตับเพื่อปลดปล่อยกลูโคสเข้าสู่กระแสเลือด)