ชายเป็น Peptic ulcer ได้รับยา omeprazole ถามว่าสารใดในเลือดจะเพิ่มขึ้น?
ชายอายุ 45 ปีเป็น Peptic ulcer ได้รับยา omeprazole ถามว่าสารใดในเลือดจะเพิ่มขึ้น?
A. Gastrin
B. Ghrerin
C. Secretin
D. CCK E. Motilin
คำตอบที่ถูกต้องคือ A. Gastrin
เหตุผลโดยละเอียด
ยา Omeprazole เป็นยาลดกรดในกระเพาะอาหารกลุ่ม Proton Pump Inhibitor (PPI)
กลไก: Omeprazole ยับยั้งเอนไซม์ H⁺/K⁺ ATPase (Proton Pump) ที่เซลล์ข้างกระเพาะ (Parietal cell) อย่างยั่งยืนและแข็งแรง ทำให้การหลั่งกรดไฮโดรคลอริก (HCl) ถูกยับยั้งเกือบทั้งหมด
ผลตอบรับของร่างกาย (Feedback Mechanism):
กรดในกระเพาะอาหาร (H⁺) เป็นตัวยับยั้งการหลั่งฮอร์โมน แกสตริน (Gastrin) จากเซลล์ G ในกระเพาะอาหารตามปกติ (Negative Feedback)
เมื่อได้รับ PPI เช่น Omeprazole ระดับกรดในกระเพาะจะต่ำมากหรือเป็นกลาง (Hypo-/Achlorhydria)
การยับยั้งโดยกรดต่อการหลั่งแกสตรินจึงหายไป ทำให้เซลล์ G ถูกกระตุ้นให้หลั่ง แกสตรินออกมาอย่างต่อเนื่อง
ผลลัพธ์คือ ระดับ แกสตรินในเลือดจะเพิ่มขึ้น (Hypergastrinemia) ระหว่างที่ได้รับยา PPI
Hypergastrinemia จากการใช้ PPI เป็นผลที่ทราบกันดีทางคลินิกและมักไม่ก่อปัญหาในระยะสั้น แต่หากใช้ในระยะยาวมาก อาจส่งเสริมการเจริญเติบโตของเซลล์ ECL (Enterochromaffin-like) cells ในกระเพาะได้
อธิบายแต่ละตัวเลือก:
A. Gastrin
ถูกต้อง: Gastrin เป็นฮอร์โมนที่หลั่งจากเซลล์ G ในกระเพาะอาหาร หน้าที่หลักคือกระตุ้น Parietal cell ให้หลั่งกรด เมื่อกรดถูกยับยั้งโดย PPI (เช่น Omeprazole) ระดับ Gastrin ในเลือดจะเพิ่มขึ้น เนื่องจากขาด Negative feedback inhibition
B. Ghrelin
ไม่ถูกต้อง: Ghrelin เป็น "ฮอร์โมนความหิว" หลั่งจากกระเพาะอาหาร เพื่อกระตุ้นความอยากอาหารและการหลั่ง Growth Hormone ไม่ได้ มีความสัมพันธ์โดยตรงกับการยับยั้งกรดโดย PPI
C. Secretin
ไม่ถูกต้อง: Secretin หลั่งจากลำไส้เล็กส่วนต้น (Duodenum) เมื่อมีกรดจากกระเพาะอาหารไหลลงมา หน้าที่หลักคือกระตุ้นตับอ่อนให้หลั่งน้ำย่อยที่มี bicarbonate เพื่อสะเทินกรด เมื่อได้รับ PPI กรดที่ลงไปที่ลำไส้ลดลง การหลั่ง Secretin จึงควรลดลง ไม่ใช่เพิ่มขึ้น
D. CCK (Cholecystokinin)
ไม่ถูกต้อง: CCK หลั่งจากลำไส้เล็กส่วนต้นเมื่อมีไขมันและโปรตีน หน้าที่หลักคือกระตุ้นตับอ่อนให้หลั่งเอนไซม์ และทำให้ถุงน้ำดีหดตัว ไม่มีความสัมพันธ์โดยตรงกับการเปลี่ยนแปลงของกรดในกระเพาะจาก PPI
E. Motilin
ไม่ถูกต้อง: Motilin หลั่งจากลำไส้เล็กส่วนต้นและลำไส้เล็กส่วนปลาย ควบคุมการบีบตัวของกระเพาะและลำไส้ในระหว่างมื้ออาหาร (Migrating Motor Complex - MMC) ไม่เกี่ยวข้อง กับผลของ PPI ต่อระดับกรด
สรุป: Omeprazole (PPI) ยับยั้งการสร้างกรดในกระเพาะอาหารอย่างแรง ทำให้กลไก Negative feedback ที่กรดมีต่อการหลั่ง Gastrin หายไป ส่งผลให้ ระดับ Gastrin ในเลือดเพิ่มขึ้น (Hypergastrinemia)
