ชายมีเชื้อราขึ้นที่เล็บได้รับยา ketoconazole หากได้รับยาใดร่วมด้วยจะมีผลทําให้ยามีประสิทธิภาพลดลง?

ชายอายุ 50 ปี มีเชื้อราขึ้นที่เล็บ ได้รับยา ketoconazole ในรูปกิน หากได้รับยาใดร่วมด้วยจะมีผลทําให้ยา ketoconazole มีประสิทธิภาพลดลง ?

A. Antacid

B. Penicillin

C. Quinolone

D. Prednisolone

E. Acetaminophen

คำตอบที่ถูกต้องคือ A. Antacid
เหตุผลโดยละเอียด
Ketoconazole (รูปแบบรับประทาน) เป็นยาต้านเชื้อราในกลุ่ม Azole ข้อควรระวังที่สำคัญเกี่ยวกับประสิทธิภาพคือ การดูดซึมของยา ซึ่งขึ้นกับความเป็นกรด-ด่าง (pH) ในกระเพาะอาหารอย่างมาก
ภาวะที่ทำให้ยาดูดซึมลดลง: Ketoconazole ต้องการ สภาพเป็นกรดในกระเพาะอาหาร เพื่อที่จะละลายและดูดซึมเข้าสู่ร่างกายได้ดี หากความเป็นกรดในกระเพาะลดลง (gastric pH เพิ่มขึ้น) การละลายและดูดซึมของยา ketoconazole จะลดลงอย่างมาก ทำให้ปริมาณยาในเลือดต่ำและประสิทธิภาพการรักษาลดลง
สาร/ยาที่ลดความเป็นกรดในกระเพาะ ได้แก่:
ยาลดกรด (Antacids) เช่น อะลูมิเนียมไฮดรอกไซด์, แมกนีเซียมไฮดรอกไซด์, แคลเซียมคาร์บอเนต
ยาต้านตัวรับ H₂ (H₂-blockers) เช่น รานิทิดีน, ฟาโมทิดีน
ยาต้านการหลั่งกรดกลุ่ม Proton Pump Inhibitors (PPIs) เช่น โอเมพราโซล
คำแนะนำทางการแพทย์: ควรรับประทาน ketoconazole ร่วมกับเครื่องดื่มที่เป็นกรด (เช่น โคล่า) และ หลีกเลี่ยงการรับประทานร่วมกับยาลดกรด (Antacids) หรือควรเว้นระยะห่างกันอย่างน้อย 2 ชั่วโมง
อธิบายแต่ละตัวเลือก:
A. Antacid (ยาลดกรด)
ถูกต้อง: โดยตรงที่สุด Antacid จะเพิ่ม pH ในกระเพาะอาหาร ทำให้การละลายและดูดซึมของ ketoconazole ลดลงมาก ส่งผลให้ประสิทธิภาพของ ketoconazole ลดลงอย่างชัดเจน
B. Penicillin (ยาปฏิชีวนะกลุ่มเพนิซิลลิน)
ไม่ถูกต้อง: ไม่มีอันตรกิริยา (drug interaction) ที่สำคัญกับ ketoconazole ในการดูดซึม ทั้งสองเป็นยาคนละกลุ่ม
C. Quinolone (ยาปฏิชีวนะกลุ่มควิโนโลน)
ไม่ถูกต้อง: อาจมีอันตรกิริยาบางอย่าง (เช่น บางตัวอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิด prolonged QT interval) แต่ไม่มีผลโดยตรงต่อการลดการดูดซึมหรือประสิทธิภาพของ ketoconazole
D. Prednisolone (สเตียรอยด์ชนิดรับประทาน)
ไม่ถูกต้อง: Ketoconazole อาจเพิ่มระดับของ prednisolone ในเลือดเนื่องจากยับยั้งการ metabolize ที่ตับ (CYP3A4) แต่ prednisolone ไม่มีผลลดประสิทธิภาพของ ketoconazole ตรงกันข้ามอาจเพิ่มผลข้างเคียงของ prednisolone
E. Acetaminophen (พาราเซตามอล)
ไม่ถูกต้อง: ไม่มีอันตรกิริยาโดยตรงที่สำคัญต่อการดูดซึมหรือประสิทธิภาพของ ketoconazole
สรุป: การใช้ยา Antacid (ยาลดกรด) ร่วมกับ Ketoconazole (รูปแบบรับประทาน) จะลดความเป็นกรดในกระเพาะ ส่งผลให้ การละลายและดูดซึมของ Ketoconazole ลดลง ทำให้ระดับยาในเลือดต่ำและประสิทธิภาพการรักษาลดลงอย่างมีนัยสำคัญ