หญิงเป็น asthma มีเสียง wheezing ใช้ยาชนิดหนึ่งแล้วเกิด oropharyngeal candidiasis ถามว่าเขาใช้ยาอะไร?
หญิง 25 ปี เป็นasthma มีเสียง wheezing ใช้ยาชนิดหนึ่งแล้วเกิด oropharyngeal candidiasis ถามว่าเขาใช้ยาอะไร?
A. Salbutamol
B. Belcomethrasne
C. Ipratropium bromide
D. Systemic corticosteroid
E. Cromolyn
คำตอบที่ถูกต้องคือ B. Beclomethasone
เหตุผลโดยละเอียด
ผู้ป่วยโรคหืด (Asthma) มีอาการ เสียงวี๊ด (Wheezing) ซึ่งบ่งชี้ว่ากำลังมีอาการกำเริบหรือควบคุมโรคได้ไม่ดี
อาการแทรกซ้อนสำคัญที่โจทย์ระบุคือ การติดเชื้อราแคนดิดาในช่องปากและคอ (Oropharyngeal Candidiasis หรือ Thrush) ซึ่งเป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อยของการใช้ ยาสเตียรอยด์ชนิดสูด (Inhaled Corticosteroids - ICS) โดยเฉพาะเมื่อใช้ไม่ถูกวิธี (เช่น ไม่บ้วนปากหลังสูด)
กลไก: ยาสเตียรอยด์ที่สูดเข้าไปมีฤทธิ์กดภูมิคุ้มกันเฉพาะที่ (Local immunosuppression) ในช่องปากและคอ ซึ่งทำให้เชื้อราปกติ (Commensal fungi) ในช่องปาก เช่น Candida albicans เติบโตเกินควบคุมและก่อให้เกิดการติดเชื้อเป็นคราบขาว
การป้องกัน: การบ้วนปากด้วยน้ำหลังสูดยาสเตียรอยด์ทุกครั้งช่วยลดความเสี่ยงนี้ได้มาก
จากตัวเลือก ยาที่เป็น Inhaled Corticosteroids (ICS) และมีชื่อใกล้เคียงกับ "Belcomethrasne" (ซึ่งน่าจะเป็นคำสะกดผิดของ Beclomethasone) คือ Beclomethasone
อธิบายแต่ละตัวเลือก:
A. Salbutamol
ไม่ถูกต้อง: เป็นยาขยายหลอดลมกลุ่ม Beta-2 agonist ชนิดออกฤทธิ์สั้น (SABA) ใช้บรรเทาอาการหอบเฉียบพลัน ผลข้างเคียงหลักคือ ใจสั่น มือสั่น ไม่ทำให้เกิด candidiasis
B. Beclomethasone (Belcomethrasne)
ถูกต้อง: เป็น ยาสเตียรอยด์ชนิดสูด (Inhaled Corticosteroids - ICS) ใช้เป็นยาควบคุมอาการหืดระยะยาว ผลข้างเคียงที่พบบ่อยและจำเพาะของ ICS เมื่อใช้ไม่ถูกวิธีคือ Oropharyngeal Candidiasis
C. Ipratropium bromide
ไม่ถูกต้อง: เป็นยาขยายหลอดลมกลุ่ม Anticholinergic ใช้รักษาโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) และบางกรณีของหอบหืด ผลข้างเคียงอาจมีปากแห้ง คอแห้ง แต่ไม่ใช่ การติดเชื้อรา candidiasis
D. Systemic corticosteroid (สเตียรอยด์ชนิดรับประทานหรือฉีด)
ไม่ถูกต้อง: Systemic steroid (เช่น Prednisolone) มีผลกดภูมิคุ้มกันทั้งร่างกาย หากใช้เป็นเวลานานอาจทำให้ติดเชื้อง่ายรวมทั้ง candidiasis ได้ แต่โจทย์ถามว่า "ใช้ยาชนิดหนึ่ง" และให้อาการ wheezing ซึ่งยาชนิดนี้ควรเป็นยาหลักที่ใช้ ควบคุม โรคหืดในระยะยาว ซึ่งคือ Inhaled Corticosteroids (ICS) ไม่ใช่ systemic steroid ที่ใช้ในช่วงอาการกำเริบรุนแรงเท่านั้น นอกจากนี้ Candidiasis จาก systemic steroid มักเป็นแบบลุกลามหรือรุนแรงกว่า ไม่จำเพาะแค่ช่องปากและคอแบบนี้
E. Cromolyn (Cromolyn sodium)
ไม่ถูกต้อง: เป็นยาในกลุ่ม Mast cell stabilizer ใช้ป้องกันการหอบจากภูมิแพ้ ผลข้างเคียงน้อยมาก อาจมีอาการระคายคอ ไม่ทำให้เกิด candidiasis
สรุป: การติดเชื้อรา Oropharyngeal Candidiasis (Thrush) เป็นผลข้างเคียงที่รู้จักกันดีของการใช้ ยาสเตียรอยด์ชนิดสูด (Inhaled Corticosteroids) เพื่อควบคุมโรคหืด ดังนั้นยาที่ผู้ป่วยใช้คือ Beclomethasone (หรือ ICS ตัวอื่น)
