ชายอายุ 50 ปี มีอาการหอบเหนื่อย ผล spirometry flow-volume-curve เกิดจากโรคใด?
ชายอายุ 50 ปี มีอาการหอบเหนื่อย ผล spirometry flow-volume-curve เกิดจากโรคใด?
A. Silicosis
B. Kyphosis
C. Atelectasis
D. Emphysema
E. Respiratory distress syndrome
คำตอบที่ถูกต้องคือ D. Emphysema
เหตุผลโดยละเอียด
การตรวจ Spirometry และโดยเฉพาะการดูรูปกราฟ Flow-Volume Curve เป็นเครื่องมือสำคัญในการแยกโรคปอดอุดกั้น (Obstructive lung disease) และโรคปอดถูกจำกัด (Restrictive lung disease)
Flow-Volume Curve ที่ "คว่ำ" หรือมีลักษณะ Concave (โค้งเว้าลงด้านล่าง) ในช่วงการหายใจออก (Expiratory limb) เป็นลักษณะเฉพาะของ โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (Chronic Obstructive Pulmonary Disease - COPD) โดยเฉพาะ โรคถุงลมโป่งพอง (Emphysema)
กลไก: ในโรคถุงลมโป่งพอง ถุงลมถูกทำลายและเสียความยืดหยุ่น ทำให้ผนังหลอดลมเล็กๆ (small airways) ยุบตัวง่ายระหว่างการหายใจออก (Early airway closure) ความต้านทานในทางเดินหายใจเพิ่มขึ้น และแรงที่ผลักอากาศออกมา (expiratory drive) ลดลง ส่งผลให้ อัตราการไหลของอากาศ (flow rate) ลดลงอย่างมากในช่วงกลางและท้ายของการหายใจออก ซึ่งปรากฏเป็นเส้นโค้งที่คว่ำลงแทนที่จะเป็นรูปสามเหลี่ยมหรือเกือบเป็นเส้นตรง
อธิบายแต่ละตัวเลือก:
A. Silicosis (โรคซิลิโคซิส)
ไม่ถูกต้อง: เป็นโรคปอดจากสิ่งแวดล้อม/อาชีพ ที่เกิดจากการสูดฝุ่นซิลิกา ทำให้เกิดพังผืดในปอด (fibrosis) ลักษณะเป็น โรคปอดถูกจำกัด (Restrictive lung disease) การตรวจ spirometry จะพบ Flow-Volume Curve ที่มีขนาดเล็กลงทั้ง inspiration และ expiration แต่ รูปร่างโค้งยังคงปกติหรือบีบแคบทั้งสองด้าน (ไม่ใช่คว่ำ) และค่าปริมาตรปอด (เช่น FVC) ลดลง
B. Kyphosis (กระดูกสันหลังคดงอชนิดหลังโกง)
ไม่ถูกต้อง: เป็นความผิดปกติของกระดูกทำให้ทรวงอกขยายตัวได้จำกัด เป็นสาเหตุหนึ่งของ โรคปอดถูกจำกัด (Restrictive lung disease) จากผนังทรวงอก (chest wall restriction) กราฟ Flow-Volume Curve จะมีรูปร่างปกติแต่ขนาดเล็กลงทั้งชุด ไม่ใช่ รูปร่างคว่ำแบบโรคอุดกั้น
C. Atelectasis (ภาวะปอดแฟบ)
ไม่ถูกต้อง: คือภาวะที่ส่วนหนึ่งของปอดแฟบลง ไม่ขยายตัว ลักษณะเป็น โรคปอดถูกจำกัดเฉพาะที่ (local restrictive defect) กราฟ spirometry อาจปกติหรือบิดเบือนขึ้นกับขนาดและตำแหน่งที่แฟบ ไม่ได้ทำให้เกิดกราฟรูปคว่ำที่เป็นระบบ
D. Emphysema (โรคถุงลมโป่งพอง)
ถูกต้อง: เป็นกลุ่มย่อยหลักของ โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) ที่ทำให้เกิด Flow-Volume Curve รูปร่างคว่ำ (concave หรือ scooped-out appearance) อย่างชัดเจน เนื่องจากมีการตีบและยุบตัวของหลอดลมเล็กๆ ในระหว่างการหายใจออก
E. Respiratory distress syndrome (กลุ่มอาการหายใจลำบาก)
ไม่ถูกต้อง: มักหมายถึง Acute Respiratory Distress Syndrome (ARDS) ในผู้ใหญ่ หรือ Neonatal RDS ในทารกแรกเกิด เป็นภาวะปอดถูกจำกัดเฉียบพลัน (acute restrictive process) จากภาวะปอดบวมน้ำและความแข็งของปอดเพิ่มขึ้น ไม่ทำให้เกิดกราฟรูปคว่ำ และไม่ได้เป็นโรคเรื้อรังที่ตรวจด้วย spirometry แบบนี้
สรุป: กราฟ Flow-Volume Curve ที่มีลักษณะ "คว่ำ" (Concave หรือ Scooping) ในช่วงการหายใจออก เป็น ลักษณะเฉพาะ (Pathognomonic) ของ โรคในกลุ่มปอดอุดกั้นเรื้อรัง (Obstructive lung disease) โดยเฉพาะ Emphysema ดังนั้นคำตอบที่ตรงที่สุดคือ Emphysema
