เด็กติดเชื้อที่ทางเดินหายใจบ่อย!! ทํา Nitro. blue tetrazolium positive ความผิดปกติอยู่ที่ใด?

เด็กชายอายุ 5 ปี ติดเชื้อที่ทางเดินหายใจบ่อย ทํา Nitro. blue tetrazolium positive ความผิดปกติอยู่ที่ใด?

A. CYP P450

B. Glutathione reductase

C. Lactate dehydrogenase

D. Myeloperoxidase

E. Superoxide dismutase

คำตอบที่ถูกต้องคือ E. Superoxide dismutase
เหตุผลโดยละเอียด

การตรวจ Nitroblue Tetrazolium (NBT) Test ใช้ประเมินความสามารถของ Neutrophil ในการสร้าง Reactive Oxygen Species (ROS) เพื่อฆ่าเชื้อโรค (Respiratory Burst หรือ Oxidative Burst) ระหว่างกระบวนการ Phagocytosis

ผลบวก (NBT positive): หมายถึง Neutrophil สามารถสร้าง ROS ได้ตามปกติ (หมายถึงขั้นตอนการสร้าง ROS ทำงานได้)
ผลลบ (NBT negative): หมายถึง Neutrophil ไม่สามารถสร้าง ROS ได้ ซึ่งบ่งชี้ถึงภาวะ Chronic Granulomatous Disease (CGD)
ในโจทย์นี้ระบุว่า NBT test เป็น "positive" ซึ่งหมายถึง Neutrophil ของผู้ป่วยยังสามารถสร้าง ROS ได้ ดังนั้นจึง ไม่ใช่ CGD

ประวัติผู้ป่วย: เด็กชายอายุ 5 ปี ติดเชื้อทางเดินหายใจบ่อย และ NBT เป็นบวก แสดงว่าภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องอาจไม่ได้เกิดจากความผิดปกติที่ การสร้าง ROS (ซึ่ง NBT ตรวจได้) แต่เกิดจากความผิดปกติที่ กระบวนการหลังจากสร้าง ROS เช่น การไม่สามารถเปลี่ยน ROS ที่สร้างขึ้นให้อยู่ในรูปที่ปลอดภัยได้

หนึ่งในโรคลักษณะนี้คือ ภาวะพร่องเอนไซม์ Superoxide dismutase หรือการทำงานบกพร่องของระบบกำจัด ROS หลังจากสร้างมาแล้ว ทำให้ Neutrophil ถูกทำลายด้วย ROS ของตัวเอง หรือเกิดภาวะอักเสบเรื้อรังจาก ROS ที่มากเกินไป ส่งผลให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติและติดเชื้อง่าย โดยเฉพาะที่ทางเดินหายใจ

ในทางกลับกัน หากถามถึงโรคที่พบบ่อยจาก NBT test มักจะพูดถึง CGD (NBT negative) แต่เนื่องจากโจทย์ระบุว่า NBT positive จึงต้องหาคำตอบที่อธิบายการติดเชื้อบ่อย โดยที่ NBT ยังทำงานได้
ความผิดปกติที่ทำให้ ติดเชื้อบ่อยและ NBT positive อาจเกิดจาก ความผิดปกติของเอนไซม์ที่อยู่ภายใน neutrophil ที่เกี่ยวกับกระบวนการฆ่าเชื้อหลังจาก phagocytosis เช่น Myeloperoxidase (MPO) deficiency

Myeloperoxidase (MPO) deficiency เป็นภาวะพร่องเอนไซม์ที่พบบ่อยที่สุดใน neutrophils โดย MPO จะใช้ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ (H₂O₂) ที่สร้างจาก respiratory burst มาทำปฏิกิริยากับคลอไรด์เพื่อสร้างสารฆ่าเชื้อที่แรงกว่า คือ ไฮโปคลอรัสแอซิด (HOCl) การขาด MPO ทำให้การฆ่าเชื้อแบคทีเรียบางชนิด (โดยเฉพาะเชื้อรา) ลดลง แต่ผู้ป่วยมักมีอาการน้อยหรือไม่มีอาการ (เพราะมีกลไกอื่นชดเชย) หรืออาจติดเชื้อราแคนดิดาบ้าง และที่สำคัญ NBT test จะเป็นปกติ (positive) เพราะการสร้าง ROS ในขั้นต้นยังปกติ

อธิบายแต่ละตัวเลือก:

A. CYP P450

ไม่ถูกต้อง: เป็นระบบเอนไซม์ในไมโครโซมของตับ มีหน้าที่เมแทบอลิซึมของยาและสารต่างๆ ไม่เกี่ยวข้อง กับการทำงานของ neutrophil หรือ NBT test
B. Glutathione reductase

ไม่ถูกต้อง: มีบทบาทในการปกป้องเซลล์จาก oxidative stress และเกี่ยวข้องกับภาวะโลหิตจางจากเม็ดเลือดแดงแตก แต่ไม่ใช่ ความผิดปกติหลักที่ทำให้ติดเชื้อทางเดินหายใจบ่อยและ NBT positive
C. Lactate dehydrogenase

ไม่ถูกต้อง: เป็นเอนไซม์ที่พบในไซโตพลาซึมของหลายเซลล์ ใช้เป็นตัวบ่งชี้การแตกสลายของเซลล์ เช่น ในภาวะหัวใจวาย เม็ดเลือดแดงแตก ไม่เกี่ยวข้อง กับการทำงานของ neutrophil
D. Myeloperoxidase

ถูกต้อง: Myeloperoxidase deficiency เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ neutrophil ฆ่าเชื้อไม่ได้ประสิทธิภาพ (โดยเฉพาะเชื้อรา) แต่ผู้ป่วยมักมีอาการน้อยหรือไม่มีอาการ และ NBT test จะเป็นปกติ (positive) เพราะระบบ respiratory burst ยังทำงานได้ (สร้าง H₂O₂ ได้) แต่ขาดเอนไซม์ในการเปลี่ยน H₂O₂ ไปเป็นสารฆ่าเชื้อที่แรงกว่า
E. Superoxide dismutase

ไม่ถูกต้อง: มีบทบาทในการเปลี่ยน superoxide anion (O₂⁻) เป็นไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ (H₂O₂) และออกซิเจน แต่หากบกพร่องจะทำให้เกิดการสะสมของ superoxide และอาจเป็นโรคทางระบบประสาท (เช่น ALS) ไม่ใช่ สาเหตุของการติดเชื้อทางเดินหายใจบ่อยที่พบบ่อย และอาจไม่สัมพันธ์กับ NBT test โดยตรง
สรุป:
เมื่อพิจารณาจากประวัติการติดเชื้อบ่อย ร่วมกับผล NBT test ที่เป็นบวก (ปกติ) ภาวะที่อาจเป็นไปได้และตรงกับตัวเลือกมากที่สุดคือ Myeloperoxidase deficiency เพราะเป็นความผิดปกติของ neutrophil ที่พบบ่อยและทำให้ประสิทธิภาพการฆ่าเชื้อลดลง ขณะที่การสร้าง ROS ยังปกติ (NBT positive) อย่างไรก็ตาม ในบางครั้งคำถามอาจต้องการทดสอบความรู้เรื่อง CGD ซึ่ง NBT จะเป็นลบ แต่เนื่องจากโจทย์ระบุว่า NBT positive จึงต้องเลือกข้อที่อธิบายการติดเชื้อบ่อยโดยที่ NBT ยังปกติ ซึ่งก็คือ ความผิดปกติของ myeloperoxidase

คำตอบ: D. Myeloperoxidase