แชร์

Diabetic Ketoacidosis (DKA) — ภาวะแทรกซ้อนเฉียบพลันที่อันตรายถึงชีวิต ผู้ป่วยเบาหวานต้องรู้

อัพเดทล่าสุด: 23 มี.ค. 2026

2 ผู้เข้าชม

สถานการณ์จำลอง (Clinical Scenario)

ชายไทย อายุ 28 ปี อาชีพพนักงานบริษัท ถูกนำส่งห้องฉุกเฉินโดยเพื่อนร่ วมงาน ด้วยอาการหอบเหนื่อย คลื่นไส้อาเจียน และซึมลงมาประมาณ 3 ชั่วโมง
เพื่อนร่วมงานให้ประวัติว่า ผู้ป่วยมีอาการกระหายน้ำมาก ปัสสาวะบ่อย น้ำหนักลดลงประมาณ 8 กิโลกรัมใน 1 เดือนที่ผ่านมา วันนี้มีอาการปวดท้อง คลื่นไส้อาเจียน 4-5 ครั้ง และหายใจหอบเร็วลึก ก่อนจะซึมลง
ไม่ทราบประวัติโรคประจำตัว ไม่มียาที่รับประทานเป็นประจำ สูบบุหรี่ 5 มวนต่อวัน ดื่มสุราเป็นครั้งคราว

สัญญาณชีพ (Vital signs):
ความดันโลหิต (BP) 90/60 mmHg
ชีพจร (Pulse) 120 ครั้ง/นาที
อัตราการหายใจ (RR) 28 ครั้ง/นาที หายใจลึก (Kussmaul breathing)
อุณหภูมิ (Temp) 37.8°C
SpO₂ 99% room air
น้ำหนัก 58 กก. (เดิม 66 กก.)

ตอนที่ 1: การซักประวัติเพิ่มเติม (15 คะแนน)
จากสถานการณ์ข้างต้น ท่านจะซักประวัติเพิ่มเติ มอะไรบ้าง เพื่อช่วยในการวินิจฉัยและดู แลผู้ป่วยรายนี้ จงระบุอย่างน้อย 6 ประเด็น พร้อมเหตุผลที่ต้องถาม

ตอนที่ 2: การตรวจร่างกายและการวินิจฉั ยเบื้องต้น (15 คะแนน)
2.1 จงระบุสิ่งตรวจพบที่สำคัญ (Physical findings) ที่คาดว่าจะพบในผู้ป่วยรายนี้ อย่างน้อย 5 ข้อ พร้อมอธิบายกลไกการเกิด (5 คะแนน)

2.2 การวินิจฉัยเบื้องต้น (Provisional diagnosis) ของท่านคืออะไร พร้อมเหตุผลสนับสนุน (5 คะแนน)

2.3 จงระบุการตรวจทางห้องปฏิบัติ การที่จำเป็นต้องส่งทันที อย่างน้อย 6 รายการ (5 คะแนน)

ตอนที่ 3: การแปลผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ (15 คะแนน)
ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการกลั บมาดังนี้:

รายการ
ผล
ค่าปกติ
Plasma glucose
480 mg/dL
70-100 mg/dL
Venous pH
7.12
7.35-7.45
HCO₃⁻
8 mEq/L
22-26 mEq/L
pCO₂
20 mmHg
35-45 mmHg
Na⁺
128 mEq/L
135-145 mEq/L
K⁺
5.8 mEq/L
3.5-5.0 mEq/L
Cl⁻
95 mEq/L
98-106 mEq/L
BUN
32 mg/dL
7-20 mg/dL
Creatinine
1.8 mg/dL
0.7-1.3 mg/dL
Serum beta-hydroxybutyrate
8.2 mmol/L
< 0.6 mmol/L
Serum osmolality
310 mOsm/kg
280-295 mOsm/kg
HbA1c
12.5%
< 5.7%
WBC
18,000/µL
4,500-11,000/µL
Urine ketones
3+
Negative
3.1 จงแปลผลตรวจทางห้องปฏิบัติ การแต่ละรายการ พร้อมคำนวณค่าที่จำเป็น (10 คะแนน)

3.2 จงสรุปการวินิจฉัยสมบูรณ์ (Complete diagnosis) พร้อมระบุความรุนแรง (5 คะแนน)

ตอนที่ 4: การรักษา (15 คะแนน)
จากการวินิจฉัย Severe DKA ในผู้ป่วยรายนี้

4.1 จงอธิบายแผนการรักษาทันทีอย่ างเป็นขั้นตอน ระบุชนิดสารน้ำ/ยา ขนาด วิธีให้ และกลไกการออกฤทธิ์ (10 คะแนน)

4.2 ระบุสิ่งที่ต้องติดตาม (Monitoring) ใน 24 ชั่วโมงแรก อย่างน้อย 5 รายการ (5 คะแนน)

ตอนที่ 5: การจัดการภาวะแทรกซ้อน (15 คะแนน)
หลังให้การรักษาไป 6 ชั่วโมง ผลตรวจเป็นดังนี้:

Glucose 220 mg/dL, pH 7.28, HCO₃⁻ 14, K⁺ 3.2 mEq/L
ผู้ป่วยมีอาการแขนขาอ่อนแรง ใจสั่น ECG แสดง flattened T waves, prominent U waves
5.1 จงระบุภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้ นและอธิบายสาเหตุ (5 คะแนน)

5.2 จงอธิบายการจัดการภาวะแทรกซ้ อนนี้อย่างละเอียด (5 คะแนน)

5.3 จงระบุภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ ที่อาจเกิดขึ้นจากการรักษา DKA อย่างน้อย 4 ข้อ พร้อมวิธีป้องกัน (5 คะแนน)

ตอนที่ 6: การนัดติดตามและคำแนะนำผู้ป่วย (12 คะแนน)
หลังการรักษา 48 ชั่วโมง ผู้ป่วยมีอาการดีขึ้น DKA หายแล้ว (pH 7.38, HCO₃⁻ 22, AG 12, glucose 180 mg/dL, beta-hydroxybutyrate 0.4 mmol/L) รับประทานอาหารได้ดี ท่านวางแผนจำหน่ายผู้ป่วย

6.1 จงอธิบายแผนการเปลี่ยนจาก IV insulin เป็น subcutaneous insulin พร้อมระบุชนิดและขนาด (4 คะแนน)

6.2 จงระบุคำแนะนำที่ต้องให้ผู้ป่ วยก่อนจำหน่าย อย่างน้อย 5 ข้อ (4 คะแนน)

6.3 จงระบุแผนนัดติ ดตามและการตรวจเพิ่มเติมหลั งจำหน่าย (4 คะแนน)