โรคเลปโตสไปโรซิส (Leptospirosis) หรือ โรคฉี่หนู อาการ การรักษา และการป้องกันที่ควรรู้

โรคเลปโตสไปโรซิส (Leptospirosis)

สถานการณ์ผู้ป่วย (Clinical Scenario)

ชายไทย อายุ 42 ปี อาชีพเกษตรกร (ทำนา) จังหวัดขอนแก่น มาห้องฉุกเฉินด้วยอาการสำคัญ: ไข้สูง ปวดกล้ามเนื้อ ตาเหลือง 5 วัน
ประวัติปัจจุบัน (Present Illness):
5 วันก่อนมา ผู้ป่วยมีไข้สูงเฉียบพลัน หนาวสั่น ปวดศีรษะรุนแรง ปวดกล้ามเนื้อโดยเฉพาะน่องทั้ งสองข้างมาก จนเดินลำบาก ร่วมกับคลื่นไส้ อาเจียน 3-4 ครั้ง/วัน เบื่ออาหาร 2 วันก่อนมา สังเกตว่าตาเหลือง ตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้มเหมือนน้ำชา และปัสสาวะน้อยลง วันนี้มีอาการไอมีเสมหะปนเลื อดเล็กน้อย เหนื่อยง่าย
ประวัติอดีต: ไม่มีโรคประจำตัว ไม่แพ้ยา ไม่สูบบุหรี่ ดื่มสุราเป็นครั้งคราว
ประวัติส่วนตัว: ทำนาในฤดูทำนาปี ลุยน้ำในนามาประมาณ 2 สัปดาห์ก่อนเริ่มมีอาการ มีหนูในนาจำนวนมาก

ตอนที่ 1: การซักประวัติเพิ่มเติม (15 คะแนน)
จากสถานการณ์ข้างต้น ท่านต้องการซักประวัติเพิ่มเติ มอะไรบ้าง และเพราะเหตุใด จงระบุอย่างน้อย 5 ประเด็น พร้อมเหตุผลของแต่ละประเด็น
ตอนที่ 2: การตรวจร่างกายและการวินิจฉั ยเบื้องต้น (15 คะแนน)
2.1 ท่านจะตรวจร่างกายอะไรเป็นพิเศษ (ระบุอย่างน้อย 5 ข้อ พร้อมสิ่งที่คาดว่าจะพบ) (8 คะแนน)
2.2 การวินิจฉัยเบื้องต้น (provisional diagnosis) คืออะไร พร้อมเหตุผลสนับสนุน (3 คะแนน)
2.3 การวินิจฉัยแยกโรค (differential diagnosis) ที่สำคัญ อย่างน้อย 3 โรค (4 คะแนน)
ตอนที่ 3: การส่งตรวจทางห้องปฏิบัติ การและการแปลผล (15 คะแนน)
ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการมีดังนี้ :

รายการ
ผลตรวจ
ค่าปกติ
CBC
Hb
11.2 g/dL
13-17
Hct
34%
40-54
WBC
18,500/mm³
4,500-11,000
Neutrophil
88%
40-70
Platelet
48,000/mm³
150,000-400,000
Blood Chemistry
BUN
68 mg/dL
7-20
Creatinine
5.8 mg/dL
0.7-1.3
Total bilirubin
18.6 mg/dL
0.1-1.2
Direct bilirubin
14.2 mg/dL
0-0.3
AST
125 U/L
10-40
ALT
78 U/L
7-56
ALP
186 U/L
44-147
CPK
2,850 U/L
22-198
Na
131 mEq/L
136-145
K
5.6 mEq/L
3.5-5.0
Urinalysis
Protein
3+
Negative
RBC
10-20/HPF
0-2
Granular cast
Positive
Negative
Coagulation
PT
16.8 sec (control 12.5)
11-13.5
INR
1.35
0.8-1.1
aPTT
38 sec
25-35
CXR
Bilateral diffuse alveolar infiltration
3.1 จงแปลผลการตรวจทางห้องปฏิบัติ การที่ผิดปกติ พร้อมอธิบายกลไกที่เกี่ยวข้อง (10 คะแนน)
3.2 การตรวจยืนยันการวินิจฉัย (confirmatory test) ที่ควรส่ง พร้อมอธิบายหลักการ (5 คะแนน)
ตอนที่ 4: การรักษา (15 คะแนน)
4.1 การรักษาจำเพาะ (specific treatment): ระบุชื่อยา ขนาด วิธีให้ ระยะเวลา และกลไกการออกฤทธิ์ (6 คะแนน)
4.2 การรักษาประคับประคอง (supportive treatment): ระบุอย่างน้อย 5 ข้อ พร้อมเหตุผล (9 คะแนน)
ตอนที่ 5: การจัดการภาวะแทรกซ้อน (15 คะแนน)
สถานการณ์เพิ่มเติม: หลังให้การรักษา 24 ชั่วโมง ผู้ป่วยมีอาการเหนื่อยหอบมากขึ้ น SpO₂ 85% on O₂ canula 5 LPM ไอมีเลือดสดออกมากขึ้น
ABG: pH 7.28, PaCO₂ 32 mmHg, PaO₂ 52 mmHg, HCO₃ 15 mEq/L
Cr เพิ่มเป็น 7.2 mg/dL, ปัสสาวะออก 80 mL ใน 12 ชั่วโมง, K 6.2 mEq/L
5.1 วิเคราะห์ภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้ นทั้งหมด พร้อมอธิบายกลไก (6 คะแนน)
5.2 แนวทางการจัดการภาวะแทรกซ้อนแต่ ละอย่าง (9 คะแนน)
ตอนที่ 6: การนัดติดตามและคำแนะนำ (10 คะแนน)
ผู้ป่วยตอบสนองต่อการรักษาดี ไข้ลง ค่าไตดีขึ้น (Cr 2.1 mg/dL) สามารถจำหน่ ายออกจากโรงพยาบาลได้
6.1 การนัดติดตาม: ระยะเวลา สิ่งที่ต้องติดตาม การส่งตรวจเพิ่มเติม (4 คะแนน)
6.2 คำแนะนำผู้ป่วยและครอบครัว อย่างน้อย 4 ข้อ (3 คะแนน)
6.3 มาตรการป้องกันโรคในชุมชน อย่างน้อย 3 ข้อ (3 คะแนน)
คะแนนเต็ม 85 คะแนน | เกณฑ์ผ่าน 60% (51 คะแนน)

เฉลย:คลิก