การวินิจฉัยการบาดเจ็บม้ามและไตจากอุบัติเหตุ
ผู้ป่วยชายอายุ 30 ปี มาห้องฉุกเฉินเนื่องจากตกจากต้นไม้ สัญญาณชีพ: ความดันโลหิต 100/70 mmHg
ตรวจร่างกายพบ: กดเจ็บที่ท้องด้านซ้ายบน, มีรอยฟกช้ำที่สีข้างด้านซ้าย, ตรวจ FAST ให้ผลบวกที่บริเวณ splenorenal region, ไม่มีก้อนเลือดที่ฝีเย็บ หลังใส่สายสวนปัสสาวะ พบปัสสาวะเป็นเลือดสด การตรวจสืบค้นที่เหมาะสมที่สุดคืออะไร?
จากการประเมินผู้ป่วยชายอายุ 30 ปี ที่มีประวัติตกจากต้นไม้ซึ่งเป็น mechanism of injury ที่มีความแรงมาก พบความดันโลหิตต่ำที่ 100/70 mmHg ซึ่งบ่งชี้ถึงภาวะช็อกระยะเริ่มต้น ร่วมกับการตรวจร่างกายที่พบกดเจ็บที่ท้องด้านซ้ายบนและมีรอยฟกช้ำที่สีข้างด้านซ้าย ซึ่งเป็น signs ที่น่าสงสัยการบาดเจ็บของอวัยวะภายในช่องท้องส่วนบน โดยเฉพาะม้ามและไต
การตรวจ FAST ที่ให้ผลบวกที่บริเวณ splenorenal region ยืนยันว่ามีเลือดออกในช่องท้อง ซึ่งมักเกี่ยวข้องกับการบาดเจ็บของม้ามหรือไต ส่วนการพบปัสสาวะเป็นเลือดสดหลังใส่สายสวนปัสสาวะเป็นหลักฐานชัดเจนว่ามีการบาดเจ็บของระบบทางเดินปัสสาวะ โดยเฉพาะที่ไต
-การตรวจสืบค้นที่เหมาะสมและจำเป็นที่สุดในผู้ป่วยรายนี้คือการทำซีทีสแกนช่องท้องและอุ้งเชิงกรานด้วยการฉีดสี เนื่องจากการตรวจนี้ให้ข้อมูลที่ครอบคลุมและละเอียดเกี่ยวกับการบาดเจ็บของอวัยวะภายในหลายระบบพร้อมกัน
สำหรับการบาดเจ็บของม้าม ซีทีสแกนสามารถแบ่งระดับความรุนแรงตาม American Association for the Surgery of Trauma grading system ตั้งแต่ระดับ 1 ถึง 5 โดยพิจารณาจากความลึกของการฉีกขาด ปริมาณเลือดที่คั่งในม้าม การมีหลอดเลือดแดงแตก และการมีเนื้อม้ามขาดเลือด ซึ่งข้อมูลเหล่านี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการตัดสินใจรักษา whether จะใช้วิธีการอนุรักษ์นิยมหรือต้องผ่าตัด
-ในส่วนของไต ซีทีสแกนสามารถแสดงรายละเอียดของการบาดเจ็บได้แก่ การฉีกขาดของเนื้อไต การมีเลือดออกรอบไต การรั่วของปัสสาวะจากระบบกรวยไต และการทำงานของไตจากการกระจายตัวของสารทึบรังสี การแบ่งระดับความรุนแรงของการบาดเจ็บที่ไตก็ใช้ระบบ grading เช่นเดียวกัน นอกจากนี้ซีทีสแกนยังสามารถประเมินอวัยวะอื่นในช่องท้องได้แก่ ตับซึ่งอยู่ด้านตรงข้ามกับม้าม และอาจได้รับบาดเจ็บร่วมกันได้ การตรวจพบการบาดเจ็บของตับหรืออวัยวะอื่นจะเปลี่ยนแผนการจัดการรักษาอย่างมีนัยสำคัญ ซีทีสแกนยังให้ข้อมูลเกี่ยวกับกระดูกเช่น ซี่โครงที่หักซึ่งอาจมีปลายกระดูกทิ่มแทงเข้าสู่ปอดหรือม้าม กระดูกสันหลังที่หักซึ่งอาจมีผลต่อระบบประสาท และกระดูกเชิงกรานที่หักซึ่งอาจมีเลือดออกปริมาณมาก
-ระหว่างรอการทำซีทีสแกน ควรให้การรักษาเบื้องต้นได้แก่ การให้สารน้ำทางเส้นเลือดเพื่อรักษาความดันเลือด การเตรียมเลือดสำหรับการให้ transfusion หากจำเป็น และการประเมินสัญญาณชีพอย่างใกล้ชิดในผู้ป่วยที่มีความดันเลือดต่ำและมีเลือดออกในช่อง ควรพิจารณาตามแนวทาง damage control resuscitation โดยให้เลือดและส่วนประกอบของเลือดในสัดส่วนที่เหมาะสม แทนการให้สารน้ำ crystalloid จำนวนมาก ซึ่งอาจทำให้เกิดภาวะ coagulopathy และ hypothermia ได้
-หลังได้ผลซีทีสแกน แพทย์จะสามารถตัดสินใจได้ว่าผู้ป่วยเหมาะสมกับการรักษาแบบอนุรักษ์นิยมหรือต้องผ่าตัด โดยทั่วไปการบาดเจ็บของม้ามระดับ 1 ถึง 3 มักรักษาแบบอนุรักษ์นิยมได้สำเร็จ ในขณะที่ระดับ 4 ถึง 5 มักต้องการการผ่าตัด ส่วนการบาดเจ็บของไตส่วนใหญ่รักษาแบบอนุรักษ์นิยมได้ ยกเว้นมีการบาดเจ็บของ renal pedicle หรือมีเลือดออกที่ไม่สามารถควบคุมได้ การตรวจซีทีสแกนจึงไม่เพียงแต่ช่วยวินิจฉัยแต่ยังช่วยพยากรณ์โรคและวางแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยบาดเจ็บทวารหนักรายนี้
