หญิงเคยผ่าตัดเต้านมมามีอาการแขนบวม เกิดจากอะไร?

หญิงเคยผ่าตัดเต้านมมาอาการแขนบวมเกิดจากอะไร?

A. Decrease interstitial hydrostatic pressure

B. Decrease capillary hydrostatic pressure

C. Decrease capillary oncotic pressure

D. Increase

E. Obstruction lymph vessel

คำตอบคือ E. Obstruction lymph vessel (การอุดตันของหลอดน้ำเหลือง)
เหตุผลโดยละเอียด
อาการแขนบวม (ในบริบทนี้มักเป็นแขนข้างเดียวด้านเดียวกับที่ได้รับการผ่าตัด) หลังการผ่าตัดเต้านม เกิดจากภาวะแทรกซ้อนที่เรียกว่า Lymphedema (ภาวะน้ำเหลืองคั่ง)
ในการผ่าตัดเต้านม (โดยเฉพาะการผ่าตัดมะเร็งเต้านม) มักมีการผ่าตัดเอาต่อมน้ำเหลืองที่รักแร้ออก (Axillary Lymph Node Dissection) หรือแม้แต่การตรวจชิ้นเนื้อต่อมน้ำเหลือง
กระบวนการนี้ทำให้ทางเดินน้ำเหลือง (lymph vessels) บริเวณนั้นได้รับความเสียหายหรือถูกตัดออก
เมื่อหลอดน้ำเหลืองอุดตันหรือถูกทำลาย น้ำเหลือง (lymph) ซึ่งเป็นของเหลวที่อยู่ในเนื้อเยื่อ ไม่สามารถระบายออกได้ตามปกติ
การสะสมของน้ำเหลืองนี้เองที่ทำให้เกิดอาการบวมที่แขน ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของภาวะ lymphedema
อธิบายว่าทำไมข้ออื่นไม่ถูก
A. Decrease interstitial hydrostatic pressure (ความดันฮิดรอสแตติกในช่องว่างระหว่างเซลล์ลดลง)
ไม่ถูกต้อง: ความดันนี้ปกติจะต่ำหรือเป็นลบเล็กน้อย หากลดลง (เป็นลบมากขึ้น) จะทำให้ของเหลวดูดจากหลอดเลือดเข้าสู่เนื้อเยื่อได้น้อยลง ไม่ใช่ ทำให้บวม ในทางตรงข้าม ภาวะบวมมักสัมพันธ์กับ การเพิ่มขึ้น ของ interstitial hydrostatic pressure เนื่องจากมีของเหลวสะสม
B. Decrease capillary hydrostatic pressure (ความดันฮิดรอสแตติกในหลอดเลือดฝอยลดลง)
ไม่ถูกต้อง: ความดันนี้เป็นแรงผลักของเหลวออกจากหลอดเลือดฝอย หากลดลง จะทำให้การกรอง (filtration) ของเหลวออกจากหลอดเลือดลดลง ส่งผลให้เกิด ภาวะบวมลดลงหรือไม่เกิดบวม ไม่ใช่สาเหตุของบวม
C. Decrease capillary oncotic pressure (ความดันออนโคติกในหลอดเลือดฝอยลดลง)
ไม่ถูกต้อง: ความดันออนโคติกเกิดจากโปรตีนในเลือด (เช่น อัลบูมิน) ทำหน้าที่ดูดของเหลวกลับเข้าสู่หลอดเลือด ถ้าความดันนี้ลดลง (เช่น ภาวะโปรตีนในเลือดต่ำ) จะทำให้ความสามารถในการดูดซึมของเหลวกลับลดลง ส่งผลให้ของเหลวคั่งในเนื้อเยื่อและเกิด บวมทั่วร่างกาย (generalized edema) เช่น โรคไตร เบาหวาน
อย่างไรก็ตาม อาการแขนบวมหลังผ่าตัดเต้านมเป็น บวมเฉพาะที่ (localized edema) ที่มีกลไกหลักมาจากระบบน้ำเหลือง ไม่ได้เกิดจากความผิดปกติของโปรตีนในเลือดทั่วร่างกาย
D. Increase ... (คำถามอาจขาดคำต่อ)
ข้อ D ที่สมบูรณ์น่าจะเป็นตัวเลือกที่สื่อถึงการเพิ่มขึ้นของปัจจัยที่ทำให้เกิดบวม เช่น Increase capillary hydrostatic pressure หรือ Increase capillary permeability
Increase capillary hydrostatic pressure: พบในภาวะเช่น หัวใจล้มเหลว (ทำให้เกิดบวมที่ขาทั้งสองข้าง) หรือ การกดทับของหลอดเลือดดำ แต่ไม่ใช่กลไกหลักของบวมหลังผ่าตัดเต้านม
Increase capillary permeability: พบในภาวะอักเสบ การติดเชื้อ หรือภูมิแพ้ (ทำให้เกิดบวม แดง ร้อน)
แม้ปัจจัยเหล่านี้จะทำให้บวมได้ แต่ไม่ใช่กลไก หลักและจำเพาะ ของภาวะ lymphedema หลังผ่าตัดเต้านม ซึ่งสาเหตุหลักคือการระบายน้ำเหลืองผิดปกติ
สรุป: ภาวะแขนบวมหลังผ่าตัดเต้านม (Post-mastectomy Lymphedema) มีพยาธิสรีรวิทยา (Pathophysiology) หลักมาจาก การอุดตันหรือความเสียหายของระบบทางเดินน้ำเหลือง (Obstruction/Damage of lymph vessels) ซึ่งตรงกับตัวเลือก E อย่างชัดเจน