เด็กเสพยา ต่อมามีอาการ pupil constrict , pulse ลดลง ~65 , Respi rate ถามว่าให้ยาอะไร?
เด็กชาย 15 ปี เสพยา ต่อมามีอาการ pupil constrict , pulse ลดลง ~65 , Respi rate ลดลง ถามว่าให้ยาอะไร?
A. Atropine
B. Naloxone
C. Adrenaline
D. Methadone
คำตอบที่ถูกต้องคือ B. Naloxone
เหตุผลโดยละเอียด
อาการของผู้ป่วยคือ Triad of Opioid Overdose หรืออาการสำคัญ 3 ประการของการได้รับสารโอปิออยด์เกินขนาด:
Pupil constrict (ม่านตาหดเล็ก - Miosis หรือ Pinpoint pupil): เป็นอาการจำเพาะของโอปิออยด์
Pulse ลดลง (ชีพจรช้า - Bradycardia)
Respiratory rate ลดลง (อัตราการหายใจลดลง - Respiratory depression): อันตรายที่สุด อาจนำไปสู่หายใจล้มเหลวและเสียชีวิต
ประวัติ "เสพยา" ร่วมกับอาการทั้งสามนี้ ชี้ชัดไปที่ ภาวะพิษจากยาในกลุ่มโอปิออยด์ (Opioid overdose) เช่น เฮโรอีน มอร์ฟีน ฟentanyl เป็นต้น
Naloxone เป็น ยาต้านฤทธิ์เฉพาะ (Antidote) สำหรับพิษจากโอปิออยด์
กลไก: เป็นตัวต้านตัวรับโอปิออยด์ (opioid receptor antagonist) โดยมีสัมพรรคภาพ (affinity) สูงกว่ายาโอปิออยด์ จึงสามารถ แย่งจับกับตัวรับโอปิออยด์ในสมองและไขสันหลัง และขับยาโอปิออยด์ที่จับอยู่เดิมออกมา
ผล: ย้อนกลับอาการทั้งหมดของการได้รับโอปิออยด์เกินขนาดได้อย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะภาวะกดการหายใจ ผู้ป่วยจะฟื้นจากการกดระบบหายใจและรู้ตัวภายในไม่กี่นาทีหลังได้รับยา
อธิบายแต่ละตัวเลือก:
A. Atropine
ไม่ถูกต้อง: Atropine เป็นยาต้านพิษ muscarinic (anticholinergic) ใช้รักษาภาวะหัวใจเต้นช้ารุนแรงจากหลายสาเหตุ (เช่น กลุ่มอาการ sick sinus syndrome) และเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาพิษสารกลุ่ม organophosphate/ carbamate ไม่ได้เป็น ยาต้านพิษโอปิออยด์ และไม่แก้ไขภาวะกดการหายใจ
B. Naloxone
ถูกต้อง: เป็น ยาต้านฤทธิ์เฉพาะ (specific antidote) สำหรับภาวะพิษจากโอปิออยด์ (opioid overdose) ตรงตามอาการผู้ป่วย (miosis, bradycardia, respiratory depression) และตรงตามประวัติ "เสพยา"
C. Adrenaline (Epinephrine)
ไม่ถูกต้อง: เป็นยากลุ่ม alpha และ beta adrenergic agonist ใช้ในภาวะช็อก การหยุดเต้นของหัวใจ (cardiac arrest) ภูมิแพ้รุนแรง (anaphylaxis) ไม่ใช่ การรักษาเฉพาะสำหรับโอปิออยด์ overdose และอาจเป็นอันตรายได้หากให้ในสถานการณ์นี้
D. Methadone
ไม่ถูกต้อง: Methadone ตัวมันเองเป็น ยาในกลุ่มโอปิออยด์ (opioid agonist) ใช้ในการรักษาการติดเฮโรอีน (opioid substitution therapy) การให้ Methadone ในผู้ป่วยที่กำลังได้รับโอปิออยด์อื่นเกินขนาดอยู่ จะยิ่งทำให้อาการรุนแรงขึ้นและอาจเสียชีวิตได้ เพราะเป็นการเพิ่มปริมาณโอปิออยด์ในร่างกาย
สรุป: จากอาการม่านตาหด ชีพจรช้า และหายใจช้า ร่วมกับประวัติเสพยา การวินิจฉัยเบื้องต้นคือ Opioid Overdose การรักษาที่ถูกต้องและเร่งด่วนคือการให้ Naloxone เพื่อต้านฤทธิ์และช่วยชีวิตผู้ป่วยจากภาวะหายใจล้มเหลว
