หญิง เป็น SLE รักษาด้วย chloroquine... ต้องติดตามเฝ้าระวังค่าใดซึ่งเป็นผลข้างเคียง?
หญิงอายุ 24 ปี เป็น SLE รักษาด้วย chloroquine ต้องติดตามเฝ้าระวังค่าใดซึ่งเป็นผลข้างเคียง?
A. Chest x-ray
B. Creatinine
C. CBC
D. Eye ground
E. Liver function test
คำตอบที่ถูกต้องคือ D. Eye ground (หรือ Fundoscopy/การตรวจตาด้านใน)
เหตุผลโดยละเอียด
ยา Chloroquine (และ Hydroxychloroquine) เป็นยาที่ใช้รักษาโรค SLE (Systemic Lupus Erythematosus) และโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์
ผลข้างเคียงที่สำคัญและเป็นปัญหาเรื้อรัง ของการใช้ Chloroquine/Hydroxychloroquine เป็นเวลานาน (โดยเฉพาะเกิน 5 ปี หรือใช้ในขนาดสูง) คือ ความเป็นพิษต่อตา (Ocular Toxicity) โดยเฉพาะต่อเรตินา (Retina)
กลไก: ยาสะสมในเนื้อเยื่อเรตินา และอาจทำให้เกิด Retinopathy ซึ่งเป็นภาวะที่จอตาเสียหายอย่างถาวร โดยเริ่มจากบริเวณแมคูลา (Macula) ซึ่งเป็นศูนย์กลางการมองเห็น ส่งผลให้การมองเห็นลดลง เห็นจุดบอดกลางภาพ (central scotoma) หรือตาบอดได้
การเฝ้าระวัง: ผู้ป่วยที่ได้รับ Chloroquine/Hydroxychloroquine จำเป็นต้อง ได้รับการตรวจตาอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะ การตรวจตาด้านใน (Fundoscopic examination หรือ Eye ground) และอาจรวมถึงการตรวจพิเศษเช่น Visual field test (ตรวจลานสายตา) และ Optical coherence tomography (OCT) เพื่อคัดกรองและตรวจพบความผิดปกติของเรตินาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
อธิบายแต่ละตัวเลือก:
A. Chest x-ray
ไม่ถูกต้อง: ไม่ใช่การตรวจติดตามผลข้างเคียงหลักของ Chloroquine ผลข้างเคียงของ Chloroquine ที่เกี่ยวกับปอดพบได้น้อยมาก (เช่น อาการไอเรื้อรัง) ไม่ใช่สิ่งที่ต้องตรวจติดตามเป็นหลัก
B. Creatinine
ไม่ถูกต้อง: ใช้ตรวจการทำงานของไต โรค SLE เองอาจทำให้ไตอักเสบได้ จึงอาจต้องตรวจเป็นระยะ แต่ ไม่ใช่ ผลข้างเคียงโดยตรงจากยา Chloroquine
C. CBC (Complete Blood Count)
ไม่ถูกต้อง: โรค SLE อาจมีผลต่อระบบเลือด (เช่น เม็ดเลือดขาวต่ำ เกล็ดเลือดต่ำ โลหิตจาง) และอาจต้องตรวจติดตาม แต่ไม่ใช่ผลข้างเคียงหลักจากยา Chloroquine แม้ Chloroquine อาจทำให้เม็ดเลือดขาวต่ำได้บ้าง แต่ไม่ใช่ผลข้างเคียงที่รุนแรงและจำเพาะที่สุด
D. Eye ground (การตรวจตาด้านใน)
ถูกต้อง: เป็น การตรวจติดตามที่สำคัญและจำเป็นที่สุด สำหรับผู้ป่วยที่ได้รับ Chloroquine/Hydroxychloroquine เป็นเวลานาน เพื่อป้องกันและตรวจพบภาวะ Chloroquine-induced retinopathy ซึ่งอาจทำให้ตาบอดได้
E. Liver function test (การตรวจการทำงานของตับ)
ไม่ถูกต้อง: Chloroquine อาจมีผลต่อตับได้บ้าง แต่พบไม่บ่อยและไม่รุนแรงเท่าผลต่อตา จึงไม่ใช่การตรวจติดตามหลัก
สรุป: ผลข้างเคียงที่ร้ายแรงและจำเพาะของยา Chloroquine/Hydroxychloroquine ที่ใช้รักษา SLE คือ ความเป็นพิษต่อตา (Retinopathy) ดังนั้นการตรวจติดตามที่สำคัญที่สุดคือ การตรวจตาด้านใน (Eye ground หรือ Fundoscopy) เป็นระยะ
