ผู้ป่วย on IRZE 4 week มี medial malleolus บวมแดง เกิดจาก?

ผู้ป่วย on IRZE 4 week แล้วมี medial malleolus บวมแดง เกิดจาก?

A. Pseudogout

B. Rifampicin induce arthritis

C. Pyrazinamide induce arthritis

คำตอบที่ถูกต้องคือ C. Pyrazinamide induce arthritis

เหตุผลโดยละเอียด
ผู้ป่วยได้รับยารักษาวัณโรคซึ่งประกอบด้วย I (Isoniazid), R (Rifampicin), Z (Pyrazinamide), E (Ethambutol) เป็นเวลา 4 สัปดาห์
อาการที่พบคือ medial malleolus บวมแดง ซึ่งหมายถึงข้ออักเสบที่ข้อเท้าด้านใน เป็นอาการที่อาจสัมพันธ์กับผลข้างเคียงของยา
Pyrazinamide (Z) เป็นยาที่มีผลข้างเคียงสำคัญคือ ทำให้ ระดับกรดยูริกในเลือดสูงขึ้น (Hyperuricemia) ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะ โรคเกาต์ (Gout) หรือ เกาต์เทียม (Gout-like arthritis)
กลไก: Pyrazinamide และสารเมแทบอลิต์ของมัน (pyrazinoic acid) ยับยั้งการขับกรดยูริกออกทางไต (uricosuric effect) ทำให้กรดยูริกคั่งในเลือด
อาการ: ผู้ป่วยอาจมีอาการข้ออักเสบเฉียบพลันได้ มักเป็นข้อเล็กๆ เช่น ข้อนิ้วเท้า ข้อเท้า ข้อเข่า โดยมีอาการบวม แดง ร้อน และปวดรุนแรง คล้ายโรคเกาต์
Medial malleolus เป็นตำแหน่งข้อเท้าที่พบบ่อยของโรคเกาต์

อธิบายแต่ละตัวเลือก:

A. Pseudogout (เกาต์เทียม)
ไม่ถูกต้อง: Pseudogout เกิดจากการสะสมของผลึกแคลเซียมไพโรฟอสเฟต (Calcium pyrophosphate) ในข้อ มักสัมพันธ์กับอายุมากหรือโรคข้อเสื่อม ไม่ใช่ ผลข้างเคียงจากยารักษาวัณโรค

B. Rifampicin induce arthritis (ข้ออักเสบจากไรแฟมพิซิน)
ไม่ถูกต้อง: Rifampicin อาจทำให้เกิดอาการคล้ายไข้หวัด ปวดกล้ามเนื้อ หรือมีปฏิกิริยาภูมิไวเกิน (hypersensitivity) ได้ แต่ ไม่ได้ เป็นสาเหตุหลักของข้ออักเสบแบบเกาต์โดยตรง

C. Pyrazinamide induce arthritis (ข้ออักเสบจากไพราไซนาไมด์)
ถูกต้อง: Pyrazinamide เป็นยาที่ทราบกันดีว่าทำให้ กรดยูริกในเลือดสูง และสามารถทำให้เกิดข้ออักเสบแบบเกาต์ได้ (Gouty arthritis) ซึ่งตรงกับอาการบวมแดงที่ข้อ (medial malleolus) หลังได้รับยา 4 สัปดาห์

สรุป: อาการข้ออักเสบบวมแดงที่ข้อเท้า (medial malleolus) ในผู้ป่วยที่ได้รับยารักษาวัณโรคสูตร IRZE เป็นเวลา 4 สัปดาห์ มักเกิดจากผลข้างเคียงของยา Pyrazinamide ที่ทำให้ระดับกรดยูริกสูงและนำไปสู่ข้ออักเสบแบบเกาต์