ผู้ป่วยเป็น DM, GFR 20, Cr2.5 ยาใดใช้รักษาผู้ป่วยรายนี้ไม่ได้?
ผู้ป่วยเป็น DM, GFR 20, Cr2.5 ยาใดใช้รักษาผู้ป่วยรายนี้ไม่ได้?
A. Pioglitazone
B. Glargine
C. Lispro
D. Glibenclamide
E. Selegiline
คำตอบที่ถูกต้องคือ D. Glibenclamide
เหตุผลโดยละเอียด
ผู้ป่วยเป็นเบาหวาน (DM) และมีภาวะ ไตวายเรื้อรังระยะรุนแรง (Chronic Kidney Disease stage 4) โดยมีค่า GFR 20 mL/min/1.73m² และ Cr 2.5 mg/dL
ยาที่ใช้รักษาเบาหวานหลายชนิดต้องมีการ ปรับขนาดหรือหลีกเลี่ยงในผู้ป่วยไตวาย เนื่องจากอาจเกิดการสะสมของยาและนำไปสู่ ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ (Hypoglycemia) ที่รุนแรงและยาวนานได้
Glibenclamide (หรือ Glyburide) เป็นยารักษาเบาหวานกลุ่ม Sulfonylurea รุ่นที่ 2
กลไก: กระตุ้นตับอ่อนให้หลั่งอินซูลิน และถูก metabolized ที่ตับให้เป็นสารเมแทบอไลต์ที่ยังออกฤทธิ์ ซึ่ง ถูกขับออกทางไต
ปัญหาในผู้ป่วยไตวาย: เมื่อการทำงานของไตบกพร่อง สารเมแทบอไลต์ที่ออกฤทธิ์จะสะสมในร่างกาย ทำให้ มีความเสี่ยงสูงมากต่อการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำรุนแรงและเป็นเวลานาน ซึ่งรักษายากและอาจอันตรายถึงชีวิต
ข้อห้าม/ข้อควรระวัง: เป็นที่ยอมรับว่า Glibenclamide ไม่ควรใช้ในผู้ป่วยไตวายระยะรุนแรง (โดยเฉพาะ GFR <30) เนื่องจากความเสี่ยงดังกล่าว
อธิบายแต่ละตัวเลือก:
A. Pioglitazone
ใช้ได้ (ด้วยความระมัดระวัง): เป็นยาในกลุ่ม Thiazolidinedione (TZD) ไม่ถูกขับทางไตหลัก (ถูก metabolized ที่ตับ) จึงไม่จำเป็นต้องปรับขนาดในไตวาย แต่ อาจทำให้คั่งน้ำและบวมได้ ซึ่งอาจแย่ในผู้ป่วยโรคไตหรือหัวใจล้มเหลว
B. Glargine (อินซูลินกลาร์จีน)
ใช้ได้ (ต้องปรับขนาด): อินซูลินถูกทำลายในร่างกายและไม่สะสมจากไต ผู้ป่วยไตวายมักมีความไวต่ออินซูลินเพิ่มขึ้นและต้องการอินซูลินลดลง แต่ต้องค่อยๆ ปรับขนาดและติดตามอย่างใกล้ชิด เพื่อป้องกันน้ำตาลต่ำ
C. Lispro (อินซูลินลิสโพร)
ใช้ได้ (ต้องปรับขนาด): เป็นอินซูลินออกฤทธิ์เร็ว ถูกทำลายในร่างกายเช่นกัน แต่ การใช้ต้องปรับขนาดอย่างระมัดระวังเช่นเดียวกับอินซูลินชนิดอื่น
D. Glibenclamide
ใช้ไม่ได้/ห้ามใช้: เป็นยา Sulfonylurea ที่ถูกขับทางไต มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดน้ำตาลในเลือดต่ำรุนแรงในผู้ป่วยไตวายระยะรุนแรง (GFR 20) จึงควรหลีกเลี่ยงอย่างยิ่ง
E. Selegiline
ไม่เกี่ยวข้อง: เป็นยาในกลุ่ม MAO-B inhibitor ใช้รักษาโรคพาร์กินสัน ไม่ใช่ ยารักษาเบาหวาน
สรุป: จากตัวเลือกทั้งหมด Glibenclamide เป็นยาชนิดเดียวที่ ห้ามใช้อย่างชัดเจน ในผู้ป่วยเบาหวานที่มีภาวะไตวายรุนแรง (GFR 20) เนื่องจากมีเมแทบอไลต์ที่ออกฤทธิ์ถูกขับทางไต ทำให้สะสมและเสี่ยงต่อการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำที่อันตรายได้
