การคำนวณสารน้ำทดแทนในผู้ป่วยเสียเลือด
ผู้ป่วยชายถูกมีดแทงที่ท้อง ความดันโลหิตลดลง เสียเลือดประมาณ 500 มิลลิลิตร ต้องให้สารน้ำ isotonic saline ทางเส้นเลือดเท่าไร?
จากการประเมินผู้ป่วยชายที่ถูกมีดแทงที่ท้อง มีความดันโลหิตลดลงและเสียเลือดประมาณ 500 มิลลิลิตร สถานการณ์นี้บ่งชี้ว่าผู้ป่วยกำลังเข้าสู่ภาวะช็อกจากเลือดออก ซึ่งต้องการการจัดการอย่างเร่งด่วนและเหมาะสมในทางการแพทย์ ภาวะช็อกจากเลือดออกแบ่งออกเป็น 4 ระดับตามปริมาณเลือดที่เสียไป สำหรับการเสียเลือด 500 มิลลิลิตร จัดอยู่ในระดับ 1 ซึ่งเป็นระดับ mild shock โดยทั่วไปผู้ใหญ่ที่มีน้ำหนักตัว 70 กิโลกรัมจะมีปริมาณเลือดทั้งหมดประมาณ 5 ลิตร ดังนั้นการเสียเลือด 500 มิลลิลิตรจึงคิดเป็นร้อยละ 10 ของปริมาณเลือดทั้งหมด
กลไกการช็อคเริ่มจากการที่ร่างกายสูญเสียปริมาณเลือดในระบบไหลเวียน ทำให้ความดันเลือดลดลงและไม่เพียงพอต่อการเลี้ยงอวัยวะสำคัญ ร่างกายจะตอบสนองโดยการกระตุ้นระบบประสาทซิมพาเทติก ทำให้หัวใจเต้นเร็วขึ้น หลอดเลือดหดตัว และเลือดถูก redistributed ไปเลี้ยงสมองและหัวใจเป็นหลัก
หลักการให้สารน้ำในภาวะช็อกจากเลือดออกใช้สูตร 3 ต่อ 1 ซึ่งหมายถึงการให้สารน้ำ 3 ส่วนต่อเลือดที่เสียไป 1 ส่วน เหตุผลของสูตรนี้มาจากคุณสมบัติของการกระจายตัวของสารน้ำ isotonic saline ในร่างกาย เมื่อให้เข้าไปในหลอดเลือดดำ ประมาณสองในสามจะกระจายออกไปอยู่ในช่องว่างระหว่างเซลล์ มีเพียงหนึ่งในสามที่คงอยู่ในหลอดเลือดดังนั้นสำหรับเลือดที่เสียไป 500 มิลลิลิตร ควรให้ isotonic saline 1,500 มิลลิลิตร อย่างไรก็ตามนี่เป็นเพียงการคำนวณเบื้องต้น และต้องปรับเปลี่ยนตามการตอบสนองของผู้ป่วย isotonic saline หรือ normal saline เป็นสารน้ำที่เหมาะสมสำหรับการรักษาเบื้องต้นเนื่องจากมีองค์ประกอบใกล้เคียงกับพลาสม่า มีความเข้มข้น 0.9 เปอร์เซ็นต์ และไม่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของสมดุล electrolyte อย่างรวดเร็ว
-การให้สารน้ำควรเริ่มต้นด้วยการ bolus ครั้งละ 500 ถึง 1,000 มิลลิลิตร ในผู้ใหญ่ และประเมินการตอบสนองทุก 15 ถึง 30 นาที สัญญาณที่ดีของการตอบสนองต่อการรักษาความดันเลือดที่เพิ่มขึ้น อัตราการเต้นหัวใจที่ลดลง และการผลิตปัสสาวะที่มากขึ้น อย่างไรก็ตามต้องเข้าใจว่าสารน้ำเป็นเพียงการรักษาชั่วคราว การแก้ไขสาเหตุหลักคือการหยุดเลือดเป็นสิ่งสำคัญที่สุด ในกรณีถูกมีดแทงที่ท้อง อาจมีเลือดออกจากอวัยวะภายในเช่น ตับ ม้าม หรือเส้นเลือดใหญ่ ซึ่งต้องการการผ่าตัดอย่างเร่งด่วน
-ระหว่างให้สารน้ำ ควรเตรียมเลือดและผลิตภัณฑ์จากเลือดไว้พร้อม เนื่องจากในกรณีที่เสียเลือดมาก การให้เลือดเป็นวิธีการทดแทนที่ได้ผลดีที่สุด ควรตรวจหาระดับ hemoglobin และ hematocrit เพื่อประเมินความรุนแรงและติดตามการรักษา
ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นจากการให้สารน้ำจำนวนมากภาวะบวมน้ำที่ปอด การลดลงของอุณหภูมิร่างกายจากสารน้ำที่เย็น และการรบกวนสมดุลของการแข็งตัวของเลือด
-การประเมินผู้ป่วยอย่างต่อเนื่องมีความสำคัญมากกว่าการคำนวณปริมาณสารน้ำอย่างเดียว ควรสังเกตสัญญาณชีพ การเปลี่ยนแปลงของระดับความรู้ตัว สีผิว และอุณหภูมิของแขนขา ซึ่งล้วนบ่งชี้ถึงความรุนแรงของภาวะช็อคในกรณีที่ผู้ป่วยไม่ตอบสนองต่อสารน้ำ 1,500 มิลลิลิตรแรก ควรพิจารณาให้เลือดและประเมินซ้ำว่ามีแหล่งเลือดออกที่ยังไม่ถูกควบคุมหรือไม่ และเตรียมการสำหรับการผ่าตัดฉุกเฉิน
